گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٠
25 . اخلاق اسلامى ( منشأ روح )
مراد از انسان در اين آيه انسان حقيقى ، يعنى روح و جان اوست . آيه شريفه دلالت بر اين دارد كه از گل و خاك عصاره‌اى به نام بدن آدمى خلق شده و آن گاه خداوند از اين عصاره ، عصاره ديگرى را آفريده است كه روح و جان آدمى محسوب مىشود .
اين نظريه تا حدى قابل قبول است و با توجه به دلالت آيه شريفه قرآن ، مىتوان در مباحث اخلاقى بر آن استناد نمود .
3 . نظريه ديگرى كه در خصوص تكون روح ابراز شده ، اين است كه روح از عالم امر است و قبل از بدن وجود داشته [ محل روح قبل از اتحاد با جسم براى ما روشن نيست ] اما پس از اتحاد بدن ، روح در آن حلول نموده است .
مفسرين در آيهء شريفه « وَ إِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ » ، گفته‌اند كه مصاديق اين آيه شريفه در دنيا ، عالم برزخ و جهان آخرت است ؛ به اين صورت كه وقتى جسم انسان در رحم مادر ، رشد و تكامل پيدا كرد روح آدمى [ كه در عالم بالا تربيت شده است ] مىآيد و با بدن جفت مىشود و انسان كامل به وجود مىآيد .
در عالم پس از مرگ كه اصطلاحاً عالم برزخ ناميده مىشود ، روح انسان كه جسم خاكى را ترك نموده است با قالب مثالى خويش جفت مىشود و سير زندگى خود را در عالم برزخ پشت سر مىگذارد .
اما پس از عالم برزخ ، روح دوباره از جسم مثالى خويش بيرون آمده و با جسم اوليه [ كه در دنيا با آن محشور بود ] پيوند مىخورد و وارد صحنه قيامت مىشود .
براساس اين نظريه ، روح ، سابقه و لاحقه دارد و به طور كامل از جسم منفك است .
خداوند نيز در قرآن مىفرمايد :
« وَ يَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّى » ؛
اى پيامبر ، از تو در بارهء روح مىپرسند ، بگو : روح از امر پروردگار من است .
چنين روحى با چنين صفات و ويژگىهايى قابل تربيت و تكامل است . و انسان