گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٤

22 . اخلاق اسلامى ( آثار خرد )

سعى كنيد همت خود را و الا كنيد و از اسارت هواى نفس بيرون آييد و چشم و گوش و ديگر اعضا را در اختيار عقل قرار دهيد و طريق حق را با اخلاص بپوييد كه از قرآن بشارت آمده است :

« وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ » ؛

اگر ايمان داشته باشيد بالاترين‌ها هستيد .

جمله ديگرى كه در بارهء عقل لازم است عرض كنم ، اين است كه عقل ذاكر و مذكّر است ؛ يعنى هم خود متنبه و متعظ مىشود و هم به آدمى تذكر مىدهد . شما در كتب روايى در بارهء آن صحابى بزرگ پيامبر ، جناب ابوذر ، جملهء عجيبى مشاهده مىكنيد :

كَانَ أَكْثَرُ عِبَادَةِ أَبِى ذَرٍّ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ خَصْلَتَيْنِ التَّفَكُّرَ وَ الِاعْتِبَار ؛

بيشترين عبادت ابوذر تفكر و عبرت گرفتن بود .

در ابتداى سخن از حكمت و اعطاى آن به خواص بندگان خدا بحث شد . حكمت عبارت است از :

أحكام الشرعية الاصولية و فروع الدين ؛ سواء أخذها و تعلمها بالاجتهاد أو بالتقليد ؛

حكمت عبارت از احكام شرعى و اصولى است ؛ چه انسان آن را با اجتهاد به دست آورده باشد و چه از راه تقليد .

در اين زمان جوانان مؤمن و متدين همه حكيم هستند و به نص آيه كريمه ، خير كثير به آنان عطا شده است ، و هنگامىكه قرآن دنيا و متاع آن را قليل مىداند ، مشخص است خير كثير يعنى چه .

حضرت على عليه السلام در اين خصوص شعرى دارد كه بسيار جالب و شنيدنى است .

على عليه السلام شاعر بسيار خوبى بوده است ، و حتى ديوانى را به ايشان نسبت مىدهند ؛ اما اوصاف كمال آن حضرت به قدرى زياد است كه قريحه شعرى او را تحت الشعاع