گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣١٧

21 . اخلاق اسلامى ( اختيار روح )

در اين ميان به انسان‌هاى ساكن زمين اراده و اختيار اعطا شده و آنان به اختيار خويش واگذار شده‌اند .

« اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ » ؛

[ اى انسان‌ها ] هر چه مىخواهيد انجام دهيد كه خداوند به اعمال شما بصير و داناست .

برخى از مفسران گمان كرده‌اند خطاب در « اعملوا » براى تجديد است ؛ يعنى شما نمىتوانيد آنچه مىخواهيد انجام دهيد ، بلكه در انجام افعال خويش محدود هستيد .

خير ، اين چنين نيست . اين خطاب براى تجديد نبوده ، بلكه براى ترخيص تكوينى است ؛ يعنى اى انسان‌ها شما تكويناً مرخص هستيد ؛ هر مكتب و مذهبى را مىخواهيد ، انتخاب كنيد و هر كارى را كه مىخواهيد ، انجام دهيد .

اين آيه به اراده انسان اشاره دارد و در آن به صراحت ، بدين موضوع توجه شده است .

در آية الكرسى - كه يكى از آيات مهم قرآن كريم است ، و گاه با دو آيه بعدى آن ، مجموعاً آية الكرسى خوانده مىشود - آمده است :

« لَا إِكْرَاهَ فِى الدِّينِ » ؛

در انتخاب مكتب اكراه و اجبارى وجود ندارد .

بنا بر اين ، مسأله ، مسأله انتخاب انسانى است و آدمى آزاد است هر مطلب و مأخذى را مىخواهد ، انتخاب كند و چنين قدرتى فقط به انسان‌ها داده شده است ؛ اما بحث ما در « اصل الانتخاب » نيست ، در « حسن الانتخاب » است .

مؤمن بايد حسن انتخاب داشته باشد و بتواند بهترين طريق را برگزيند . خداوند در آيهء شريفهء « فَبَشِّرْ عِبَادِ * الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ » ، به كسانى بشارت مىدهد كه همه اقوال را استماع مىكنند ، اما در مقام انتخاب ، مبادرت به گزينش بهترين آن اقوال مىنمايند ؛ يعنى آنان قول احسن را بر مىگزينند .