گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٧
20 . اخلاق اسلامى ( اقتدار روح )
يعنى هر چه بخواهد ، مىكند ؛ حتى كارى كه سبب مرگ او شود - در صورتى كه اراده كند - محققاً به وقوع خواهد پيوست . چه بسا افرادى كه تحت فرمان روح خود را از قله كوهى به پايين پرتاب كرده و يا خويشتن را در ميان امواج متلاطم دريا انداخته‌اند .
روح داراى چنين قدرتى است و سلطنت او بر اين كشور كوچك تن به گونه‌اى است كه نظير آن را در مقتدرترين حكام و سلاطين نمىتوان يافت . كدام سلطان است كه در كشور خود هر چه اراده كند ، تحقق يابد ؟
نكته قابل توجهى كه در اين ميان مىتوان يافت ، اين است كه سلطه و حاكميت روح مَثَلى از مُثُل علياى حق است و ما مىتوانيم تسلط خدا بر جميع موجودات را به طور محسوس‌ترى دريابيم . خداوند در آسمان و زمين مَثَل‌هاى فراوان دارد :
« وَ لَهُ الْمَثَلُ الْأَعْلَى فِى السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ » .
يكى از اين مَثَل‌هاى اعلى در زمين مخلوقى است عجيب ، به نام روح ، كه ما مىتوانيم سلطه خداوند بر موجودات را از سلطه روح بر اعضا درك كنيم . همان گونه كه اراده روح بر اعضا تخلف بردار نيست ، اراده تكوينى خداوند موجودات نيز قابل تخلّف نيست ، و آفرين بر آن زبانى كه بدين جمله گويا شد كه :
مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّه ؛
هر كه خود را شناخت ، خداى خويش را شناخته است .
سلطه خداوند بر موجودات به گونه‌اى است كه همه ما سوى اللَّه تحت اراده او هستند :
« أَ وَ لَمْ يَنْظُرُوا فِى مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ » .
ملكوت مبالغه در مُلك است و مُلك و مِلك به معناى تسلط است .
« يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ » ؛