گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٤

15 . اخلاق اسلامى ( تأديب الهى )

نيز نقل نكرده و در مقام تعليل اين مطلب اظهار داشته است :

و فى النفس من الصادق شىء ؛

يعنى ( امام ) صادق در ذهن من خوب جا نيفتاده و توثيق و عدالت او را درست كشف نكرده‌ام .

اين خود نشان ديگرى از مظلوميت امام صادق عليه السلام است . اميدوارم علماى اسلام در آينده در اطراف اين موضوعات بحث و تبادل نظر كنند و حقايق را بيش از پيش براى جامعهء مسلمين روشن نمايند .

از اين مطلب كه بگذريم ، قصد دارم رواياتى را از رسول مكرم اسلام بيان كنم و در بارهء آنها قدرى بحث نمايم . خاتم الانبياء در روايتى مىفرمايد :

أنا أديب اللَّه و على أديبى ؛

من تأديب شده درگاه خدايم و على را نيز من مؤدب نمودم .

يا در جاى ديگر مىفرمايد :

أدّبنى ربّى أربعين سنة ، ثمّ قال :

« وَ إِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ » ؛

خداوند مرا چهل سال تأديب نمود ، آن گاه مدال افتخار خُلق عظيم را عنايتم فرمود .

يعنى انسان كامل انسانى است كه از حين ولادتش تا آخرين نفس ، تحت تعقيب و تأديب واقع شود . تأديب انسان در ابتداى ولادت با پدر و مادر است . عبدى از بندگان خدا و كنيزى از كنيزان خدا به نام پدر و مادر موظفند او را تأديب كنند و تحت تعقيب قرار دهند . سپس آدمى تحت تأديب استاد و معلم خويش قرار مىگيرد . تا آن گاه كه به مرحله كمال برسد ، تأديب لازم است و انسانى كه فاقد آن باشد ، انسان ناقصى است .

انسان تأديب نشده ، به جايى نخواهد رسيد .

اما گاهى انسان درون خود را ملاحظه مىكند و احساس مىكند ، فاقد آن تأديبى