گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٥٩

14 . اخلاق اسلامى ( عقل و اعراض عقلانى )

خستگى ناپذير به نجف رفت و حوزه ديگرى را در جوار حرم حضرت على عليه السلام بنيان نهاد و باز به نگارش مجموعه كتب ديگرى همت گماشت و صدها روحانى مفيد تربيت نمود . اكنون كتاب رجال او در رأس كتاب‌هاست . كتاب فهرست او در ميان كتب مشابه در درجه اول قرار دارد . عدّة الاصول او در اصول بىنظير است و چون خورشيد مىدرخشد . اكنون جهان اسلام رهين زحمات اوست . امروز شيخ طوسى زنده است و ما از خوان نعمت او بهره مىبريم و از سر سفره دانش او ارتزاق مىكنيم .

همه اين بركات در سايه عقلى است كه از منبع فيض دانش رسول خدا و امامان معصوم بهره برده باشد .

بكوشيد از نيروها و استعدادهاى جسمانى و روحانى خويش بيشترين بهره را ببريد و در اين راه لحظه‌اى از زندگى خويش را به هدر ندهيد . حتى بكوشيد امور عادى زندگى شما نيز در مسير هدفتان قرار بگيرد ؛ همان گونه كه در دعاى كميل مىخوانيم :

حتّى تكون أعمالى و أورادى كلّها ورداً واحداً و حالى فى خدمتك سرمداً ؛

خداوندا ، مرا توفيقى عطا كن كه تمامى اوراد و اعمال من يكپارچه عبادت شود .

آرى ، مقدمة الهدف جزء الهدف است ؛ يعنى اگر انسان هدف خاصى داشته باشد و تمام امور خويش را در راه آن هدف تنظيم كند ، آن به آن ، ثواب وصول به هدف را مىبرد . آن گاه ، خواب و بيدارى انسان و همه حركات و سكنات آدمى يك پارچه علم مىشود و علم به عبادت مبدل گرديده و عبادت آدمى مقرب او به سوى خداوند مىگردد .

آنچه ذكر شد ، علمى است كه با عمل قرين باشد ؛ اما اگر انسان علمى را فرا گرفت كه در تقرب او به خداوند او را يارى نكرد ، ثمرى جز دورى او از خدا نخواهد داشت :

فإنّ العلم إذا لم يعمل به لم يزدد صاحبه إلّاكفراً و لم يزدد من اللَّه إلّابعداً .

عالم عامل ، لحظه به لحظه ، به پيش مىرود و به خداوند نزديك مىشود ؛ اما عالم غير عامل در هر قدم گام‌ها عقب گرد مىنمايد .