گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى) — الجزء ١، الصفحة ٥٥٩

فصل اوّل

جهان را بلندى و پستى تويى * ندانم چه‌اى ، هرچه هستى تويى

و ديگرى گفته :

بيت

كه همه اوست هرچه هست يقين * جان و جانان و دلبر و دل و دين

و صريح حديث « أصدق كلمة الشّعر ، قول لبيد بن الاعظم » « 1 » :

مصرع « 2 »

أ لا كلّ شىء ما خلا اللّه باطل « 3 »

تصريح است به آنكه وجود غير حق باطل است و وجود غير حق را نيست .

رباعى

ظاهر به مظاهر جهان حق باشد * در چشم همه خلق ، عيان حق باشد

در كسوت درويش و لباس سلطان * بخشنده و گيرنده نهان حق باشد

اگر گويند بر تقديرى كه موجود غير حق نباشد ، پس فرق ميان موجودات چگونه باشد ؟ جواب آن است كه فرق ميان موجودات به اعتبار اطوار ظهور حق است و چنان كه از دو طور ظهور جبرئيل - عليه السّلام - دو موجود پيدا شد : يكى به صورت دحيهء كلبى و يكى به صورت پسر امردى در غايت حسن و جمال ، همچنين از اطوار ظهور حق در همه حال ، انواع موجودات پيدا شود و فرق ميان آنها به اعتبار اطوار ظهور حق بود كه طور ظهور حق ، كامل باشد ، چنان كه جميع صفات حق در آن ، مظهر ظاهر باشد ، آن موجود نوع انسان بود .

( 1 ) . كذا . لبيد از شعراى نامى دورهء جاهليت عرب ، و صاحب معلقهء مشهور است . اين حديث به صورت « إنّ أصدق كلمة قالها شاعر ، قول لبيد » نيز روايت شده است ( ر . ك : الجامع الصغير ، ج 2 ، ص 164 ؛ الاعجاز و الايجاز ، ص 183 ) . ( 2 ) . س : ع . ( 3 ) . ديوان لبيد بن ربيعة العامرى ، ص 111 .