گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى) — الجزء ١، الصفحة ٥٥٠

فصل اوّل

فصل اوّل

فصل اوّل

بدان كه به نصّ قرآن عظيم ، احسان و نفع عميم به مردمان ، سبب سلامتى و موجب درازى عمر باشد و مستلزم خلاصى از همه بلايى است خواه كه و با و طاعون باشد يا غير آن چنان كه آيهء كريمهء : وَ أَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ « 1 » مشعر است بر اين . و چنان كه نفع و احسان ، سبب درازى عمر است ؛ بىنفعى و ضرر بر مردمان ، سبب كوتاهى عمر است و كلمهء كريمهء : فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً « 2 » اين است . چه معنى آيت اين است كه آنچه به مردمان نفع مىدهد در زمين بسيار مىماند . و آنچه نفع نمىدهد مثل كف ، زود به باد فنا مىرود .

و بر مردم ، سبب اين هر دو حكم ظاهر است زيرا كه چون همت مردمان ، متوجه بقاى نافع بود ، لاجرم حق تعالى به همت ايشان ، نافع را نگاه دارد . و نيز چون حق تعالى ، بقاى عالم و آدم مىخواهد پس نافع را جهت بقاى عالم و آدم ابقاء مىكند و غير نافع را كه عبث بود و همت « 3 » مردم بر بقاى او نبود زود معدوم مىگرداند . زيرا كه عبث در كارخانهء او نمىباشد و تلخيص ضارّ شديد چون موجب خرابى عالم است و ضرر بنى آدم ، همت اهل عالم متوجه دفع و رفع اوست لاجرم عمر او كوتاه بود و حال او تباه ، زيرا كه :

بيت

هر چه كند ، همّت مردان كند * كار نه اين گنبد گردان كند

و سببى ديگر در دفع ضارّ « 4 » به سرعت اين است كه اللّه تعالى ، بقاى عالم و آدم مىخواهد پس آنچه موجب فناى عالم و آدم باشد زود آن را مرتفع و مندفع گرداند . و از

( 1 ) . رعد / 17 . ( 2 ) . رعد / 17 . ( 3 ) . س : همه . ( 4 ) . س : صار .