گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى) — الجزء ١، الصفحة ٥٠٤

فصل : در معنى مرگ و خواب ، چنان كه در قرآن است

حافظ راست

هرگز نميرد آنكه دلش زنده شد به عشق * ثبت است بر جريدهء عالم دوام ما

هو الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ « 1 » و لا يفوت .

رباعى

اى آنكه تو زنده‌اى مترس از مرگت * گر ساخته‌اى براى مرگت برگت

برگى كه براى مرگ بايد ، ترك است * پس ترك كُله ساز ز ترك تركت

يعنى ترك ترك نيز بكن و بالكلّيه ترك را نيز فراموش كن .

رباعى ديگر

اى آنكه به اسباب جهان مغرورى * تا مغرورى تو از خدا بس دورى

گر تَركِ كنى و تَركِ تَركت بكنى * حَىّ ابدى تويى و عين نورى

فصل : در معنى مرگ و خواب ، چنان كه در قرآن است

فصل : در معنى مرگ و خواب ، چنان كه در قرآن است

بدان كه در كلام ملك علّام ، اعلام به اين معنى است كه مرگ ، ترك تعلّق نفس است كما قال : اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى « 2 » . يعنى حضرت حقّ - عزّ شأنه - مردم را مىميراند در دو وقت : يكى در وقت خواب مقرر و يكى در وقت اجل مقدّر . ليكن صاحب خواب را باز زنده مىگرداند و روح او را باز به بدن او متعلق مىگرداند . و باز نفس او را به او مىرساند در وقت بيدارى . و معنى يرسل الأخرى اين است . و صاحب اجل مقدّر را زنده نمىگرداند و روح او را باز به او نمىرساند مگر در روز حشر و بعث .

پس خواب تو مرگى بود كه زندگى آن در وقت بيدارى است و معنى اللَّهُ يَتَوَفَّى

( 1 ) . برگرفته از آيهء 58 سورهء فرقان . ( 2 ) . زمر / 42 .