مدارك التنزيل وحقائق التأويل (تفسير النسفي) (تفسيرى نسفى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٧

9 - سورة التوبه

وَ عَلَى الثَّلاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا

و پذرفت توبهء آن سه تن كه سپس مانده شدند : كعب بن مالك الانصارى ، و هلال بن اميّة الواقفى ، و مرارة بن الربيع الزبيرى « 1 » . حَتَّى إِذا ضاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ تا جهان فراخ بر ايشان تنگ شد ، وَ ضاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنْفُسُهُمْ و دلهاى ايشان به غم و اندوه و حسرت و حيرت آونگ شد ، وَ ظَنُّوا أَنْ لا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَيْهِ و به يقين دانستند كه اندخسواره‌اى نيست از خداى مگر به خداى ، و رهايشى نيست از رحمت خداى مگر به رحمت خداى ؛ ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا باز بدرگاه بازآوردشان تا بازآمدند ، و بداشت‌شان تا بباشيدند ؛ إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ چه خداى تعالى بسيار توبه پذيرنده است ، و بر بندگان بخشاينده است . ( 118 )

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ

اى مؤمنان از خداى تعالى بترسيت ، وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ و با راست‌گفتاران و راست‌كرداران و راست‌رفتاران و راست‌ديداران باشيت . ( 119 )

ما كانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَ مَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الْأَعْرابِ

نرسد مر اهل مدينه را ، و آنها كه گرد بر گرد ايشانند از اعراب يعنى اهل قبيلهء اسجع « 2 » و اسلم و غفار و جهينه و مزينه را ؛ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ كه بازايستند از رفتن به حرب كافران ، با رسول آفريدگار خلقان ، وَ لا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ و نه آنك دريغ دارند تنهاى خويش را از تن وى ، يعنى راحت باشيدن خويش خواهند و رنج رفتن وى ؛ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ لا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَ لا نَصَبٌ وَ لا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ اين ترغيب بدان است كه نرسد [ به ايشان ] چشنگى ، و نه رنجى و نه « 3 » گرسنگى ؛ در

( 1 ) - ن و ت : الزبيدى . ( 2 ) - ن و ت : اشجع . ( 3 ) - ن : « نه » ندارد .