كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٥
[ 126 ] آيهء هشتم :
بادى « عاكف » يعنى مجاور و مقيم مكهء ، و « بادى » يعنى كسى كه از راه دورى فرا رسيده است .
البتّه قول دوّم ، ضعيف است و بر فرضى كه نقل صحيح باشد ( مسجد الحرام از معناى اصلى آن نقل شده و براى كلّ مكّه نام قرار داده شده است ، اين نامگذارى مجاز است و اصل در كلام ، حقيقت است نه مجاز . لذا نقل شده است كه بعضى از صحابه در مكّه خانه‌اى خريده بودند و رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرمود : « عقيل براى ما خانه‌اى ، باقى نگذاشته است » . « 1 »
2 - « وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ » ؛ مفعول « يرد » محذوف است . « بالحاد » و « بظلم » هر دو جار و مجرور ، صفت براى مفعول محذوف است كه قائم‌مقام آنست . « من يرد فيه أمرا بالحاد و بظلم » ؛ « كسى كه اراده نمايد در مسجد الحرام چيزى را كه متصّف به شرك و ستم است ، از عذاب دردناك مىچشانيم » .
بعضىها گفته‌اند : « الحاد » يعنى انحراف از قانون و ادب اسلامى ، مانند : آب دهان انداختن و كارهاى دستى ناشايست انجام دادن و غير ذالك و « ظلم » چيزى است كه برنامه‌هاى شرعى در آن ، پايمال گردد . نتيجهء اين قول آنست كه « الحاد » عبارت است از انجام مكروهات و « ظلم » عبارت از انجام محرّمات باشد .
بعضىها گفته‌اند : « الحاد و ظلم » ، گفتن « لا و اللّه ، و بلى و اللّه » ؛ يعنى سوگند ياد نمودن است . و برخى گفته‌اند منظور ، « احتكار طعام » مىباشد و اين قول مبنى بر آنست كه منظور از « مسجد الحرام » كلّ مكّه باشد . چون احتكار در مسجد ، قابل تصوّر نيست و بعضىها گفته‌اند منظور ورود به مكّه بدون احرام بستن و محرم شدن است .
3 - از جملهء « نُذِقْهُ مِنْ عَذابٍ أَلِيمٍ » ؛ « او را از عذاب دردناك مىچشانيم » . ممكن است اين‌گونه استفاده نماييم اگر كسى در حرم مرتكب جرمى شود كه سبب اجراى حدّ يا تعزير شود ، علاوه بر حدّ تعزير ، عقاب و عذاب ديگرى هم در انتظار او خواهد بود .
* * *
[ 126 ] آيهء هشتم :
[ 126 ] آيهء هشتم :
« وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ ، مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ قالَ وَ مَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلى عَذابِ النَّارِ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ » « 2 »
( 1 ) . زمخشرى ، تفسير كشّاف ، ج 3 ، ص 151 ، ذيل آيهء 20 ، سورهء حج . ( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 126 .