كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٣١

چند مسئله در مورد قربانى و جايگزين آن :

جواب سئوال اوّل اين است : نظر بر اينكه كلمهء « واو » گاهى به معناى « او » يعنى « يا » مىآيد ، چنانچه در آيه ( مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ : دو زن يا سه زن يا چهار زن مىتواند بگيرد « 1 » ) به جهت اينكه چنين توهمّى پيش نيايد ، لذا فرمود : تِلْكَ عَشَرَةٌ يعنى « اين ده روز كامل است » .

پاسخ سئوال دوّم اين است كه : اين ده روز كامل بدل و عوض قربانى است ، هم از لحاظ كفايت نمودن و هم از لحاظ ثواب و پاداش و ده روز كامل بايد باشد نه ناقص مثلا نه روز و نصف يا هشت روز و نصف .

فايدهء سوّم : فايدهء سوم : « ذالك لمن يكن اهله » : اين برنامهء حجّ تمتّع براى كسى است كه خانواده‌اش نزد مسجد الحرام نباشد .

شافعى گفته است : « ذلك » به هدى ( قربانى ) يا به صيام اشاره مىباشد و حقّ مطلب اين است كه به « تمتّع » اشاره است ، چه آنكه « لام » در « ذالك » براى اشاره به دور مىباشد و ذكر « تمتّع » از « هدى » دور تر است . اگر به تمتّع اشاره باشد . از لحاظ فايده جامع‌تر است .

سپس دربارهء « حاضرى المسجد الحرام » : « كسانى كه نزديك مسجد الحرام هستند » اختلاف شده است . شافعى گفته است : حاضر مسجد الحرام كسى است كه فاصله خانه‌اش تا مسجد الحرام از 26 كيلومتر كمتر باشد و ابو حنيفه گفته است : آنان اهل ميقات هستند و كسانى كه نزديك‌تر از آن مىباشند .

و علماى شيعه دو قول دارند . يكى اينكه : مسافت منزل آنها تا مسجد الحرام 24 كيلومتر و يا كمتر از آن بوده باشد . ما با دليلى كه اين قول را ثابت نمايد ، برخورد نكرده‌ايم . دوّم اينكه : فاصله 96 كيلومتر باشد . اين قول حق است ، به دليل روايت زراره از امام باقر ( عليه السلام ) گفت : از معناى « ذلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرامِ » سئوال كردم ، در جواب فرمود : يعنى ، بر اهل مكّه ، حجّ تمتّع واجب نيست و همچنين بر كسى كه خانواده‌اش در فاصله‌اى كمتر از 96 كيلومتر بوده باشند ، مانند « ذات عرق » ، « عسفان » و كسانى كه اطراف مكه هستند ، همگى مشمول اين ، آيه

( 1 ) . سورهء نساء ، آيهء 3 .