كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٠١

[ 106 ] آيهء چهارم :

به شش سهم تقسيم مىكردند و سپس توسّط آيهء « وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ » نسخ و برداشته شد . بعضىها گفته‌اند آيهء هفتم ، سورهء حشر ، « ما أَفاءَ اللَّهُ . . . » اشاره به قسمت غنيمت جنگ بدر است كه مخصوص پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) مىباشد . اين قول اشكال دارد به دليل آنكه بر فرضى كه آيهء مذكور براى بيان آيه اوّلى باشد ، مربوط به احكام يهود بنى نضير است كه باغات و اراضى را به جا گذاشتند و رفتند .

بهتر آنست كه آيهء « ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى . . . » بيان براى آيهء قبلى نيست ، بلكه اشاره به آنست كه خمس به شش سهم تقسيم مىشود و كسانى كه با رسول ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) در آيه ذكر شده‌اند ، مستحقّ خمس مىباشند ، شرح آن در سابق بيان گرديد . اين قول بهترين اقوال است ( خدا از همه داناتر است ) بنابراين قول ، جملهء « كَيْ لا يَكُونَ » به اين معنا است : « آنچه را خداوند به رسولش برگرداند ، به اين جهت بود كه اين اموال عظيم دست‌به‌دست ثروتمندان شما نگردد ، تا نيازمندان را از آن محروم سازند » .

در پايان بايد توجّه نماييد كه مباحث خمس به‌طور مفصّل و شرايط آن از بيانات رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) و ائمهء هدى ( عليهم السّلام ) آمده است در كتابهاى فقهى مذكور است ، از آن منابع استفاده شود .

* * *