كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٠
[ 102 ] آيه ششم :
« سنگ » مثال براى « نفس » است و « تراب » ( خاك ) مثال براى « انفاق » است و « باران » مثال براى « ريا » و « كفر » است . از ميان رفتن خاك از روى سنگ ، مثال است براى از ميان رفتن فايده انفاق » .
و جملهء « لا يَقْدِرُونَ عَلى شَيْءٍ مِمَّا كَسَبُوا » ؛ « يعنى در روز قيامت ، چيزى از پاداش انفاق خود را نمىيابند » . « خداوند كافران را هدايت نمىكند » ؛ يعنى : به آنها اين‌چنين لطفى ندارد كه آنها را به اطاعت و انجام عبادت ، مجبور و وادار سازد ، چه آنكه با حكمت الهى ، منافات خواهد داشت .
در جملهء « كَالَّذِي يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ ، وَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ » ؛ « كافرين را به جاى رياكاران قرار داده است تا بفهماند كه رياكارى گناه بزرگى است و با شرك در يك وادى قرار دارد . لذا رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرمود : « شرك در امّت من پنهان‌تر است از راه رفتن مورچهء سياه در شب تاريك بر روى سنگ سخت و صاف » « 1 » و نيز فرمود :
« ترسناك‌ترين چيز در مورد شما ، شرك اصغر است . پرسيدند : شرك اصغر چيست ؟
فرمود : ريا و تظاهر » .
* * *
[ 102 ] آيه ششم :
[ 102 ] آيه ششم :
« قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى » « 2 » ؛ « مسلّما رستگار شد كسى كه خود را تزكيه نمود و نام پروردگارش را به‌ياد آورد و نماز گزارد » .
بعضىها گفته‌اند مقصود از « مَنْ تَزَكَّى » كسى است كه زكات فطره را بپردازد و نماز عيد را برپا نمايد . ابن عمر و ابو العاليه و ابن سيرين ، همين قول را گفته‌اند و همين قول در روايت مرفوعه ( روايتى كه امام و معصومى كه از آن روايت شده مشخّص نباشد ) از ائمّه هدى ( عليهم السّلام ) معلوم مىگردد و بحث راجع به زكات ، قبلا بيان شد و ما به همين مقدار بسنده مىنمائيم .
* * *
( 1 ) . الدر المنثور ، ج 4 ، ص 256 . غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 74 ، حديث 198 . ( 2 ) . سورهء اعلى ، آيه 14 و 15 .