كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٩٧
چند مطلب قابل توجّه :
[ 70 ] آيهء دوّم :
[ 70 ] آيهء دوّم :
« فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَ اذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » ؛
« هنگامى كه نماز پايان پذيرفت ، شما آزاديد در زمين پراكنده شويد و از فضل الهى طلب كنيد ، و خدا را بسيار ياد نمائيد تا رستگار شويد » . « 1 »
منظور از « قضاء صلوة » در آيه ، انجام دادن نماز است ، زيرا « قضاء » به سه معنا به كار مىرود .
اوّل : به معناى كار و انجام دادن چيزى ، در آيهء مذكور همين معناى اوّل مورد نظر مىباشد .
دوّم : به معناى انجام دادن عبادتى خارج از وقت است كه آن عبادات كه داراى وقت معيّن و مشخصّى باشد .
سوّم : « قضاء » به معناى إعاده و دوباره انجام دادن عبادتى است كه بعضى از خصوصيات و شرايط معتبرهء آن ترك شده باشد . اين معناى سوم به نام « اعاده » نامگذارى شده است .
منظور از « انتشار در زمين » ، پراكنده شدن در اطراف و اكناف زمين است و « ابتغاء » به معناى طلب كردن روزى مىباشد .
چند مطلب قابل توجّه :
چند مطلب قابل توجّه :
1 - « الف و لام » در « الصَّلاةُ » براى عهد ذكرى است ، يعنى همان نمازى كه قبلا ذكر شد و شتاب و رفتن به سوى آن ، واجب شده بود .
2 - علماى علم اصول در مورد امرى كه بعد از نهى ، واقع مىشود ، اختلاف نموده‌اند كه آيا براى وجوب و يا براى اباحه و بر طرف ساختن نهى و منع مىباشد يا خير .
آنهائى كه قول دوم را انتخاب نموده‌اند ، به همين آيهء مورد بحث استدلال كرده‌اند كه امر به « انتشار در زمين » به اتّفاق علماء امر وجوبى نيست ، بلكه براى اين است كه معاملاتى كه حرام بود ، حلال و مباح است و نمازگزاران مىتوانند بعد از نماز ، به معامله و كسب و كار بپردازند . چنانچه در آيهء « فَإِذا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ » ؛ « هنگامى كه از حيض پاك شدند ، با آنان آميزش كنيد ؛ به گونه‌اى كه خداوند
( 1 ) . سورهء جمعه ، آيه 10 .