كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٧٦

مسائلى چند :

4 - هنگامى كه يكى بر نمازگزارى در حال نماز ، سلام كرد ، او را واجب است جواب سلام را بدهد ، به دليل اينكه امر به ردّ « أَوْ رُدُّوها » مطلق است و حالت نماز را نيز شامل مىشود و ردّ سلام از جمله سخنان افراد نيست كه مبطل نماز باشد ، بلكه صيغهء « سلام عليكم » در قرآن وارد شده است و آيه است ، بنابراين ممنوع نخواهد بود .

سؤال و پاسخ : اگر ايراد شود كه در جواب سلام ، اگر قصد ردّ سلام را داشته باشد ، از قرآن بودن خارج مىشود يا خير ؛ در جواب مىگوييم ، خير ؛ خارج نمىشود ، چه آنكه قرآن بودن به اعتبار لفظ و نظم است و قصد ردّ سلام ، از قرآن بودن خارج نمىسازد ، چنان‌چه اگر آيهء ذيل را با قصد دعا بخواند از قرآن بودن خارج نمىشود : « رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَ لِإِخْوانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونا بِالْإِيمانِ « 1 » » ؛ « پروردگار ما و برادران ما را كه در ايمان از ما پيشى گرفته‌اند ، ببخش و بيامرز » .

شافعى در مورد ردّ تحيّت و سلام در حال نماز گفته است ، مقصود از آن لفظ نيست ، بلكه بايد با سر ، يا دستش اشاره نمايد و آقاى مالك و احمد هم همين را گفته‌اند . « 2 »

ابو حنيفه ردّ سلام را در حال نماز ، به طور مطلق ( لفظا و اشارتا ) ممنوع دانسته است .

دليل ما : 1 - آنچه كه قبلا بيان شد عموم امر به ردّ مىباشد حالت نماز و غير نماز را شامل مىشود ، 2 - روايات « 3 » اصحاب از ائمّه هدى ( عليهم السّلام ) .

5 - بعضى از طرفداران مذهب شافعى و حنفى يادآور شده‌اند كه ردّ سلام در چند مورد واجب نمىباشد : 1 - در حال خطبه خواندن . 2 - در حال تلاوت قرآن . 3 - در حال قضاى حاجت . 4 - در حال استحمام .

اين قول ممنوع و بىاساس است ، چه آنكه مشغول بودن به كارهاى مستحبّى ، باعث سقوط واجب نمىشود . آرى ، سلام نمودن بر كسى كه در حال نماز خواندن است ، كراهت دارد ، زيرا چه بسا جواب دادن سلام ، باعث مىشود كه از انجام درست واجب بازبماند . در آن صورت اگر جواب سلام را ندهد ، ترك واجب نموده است .

( 1 ) . سوره حشر ، آيه ، 10 . ( 2 ) . المدوثة الكبرى ، ج 1 ، ص 99 ، بدايع الصنايح ، ج 1 ، ص 337 ، اللباب ، ج 1 ، ص 84 . ( 3 ) . وسائل ، ب 16 ، ابواب قواطع الصلاة .