كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٥٩

[ 50 ] آيه اولّ :

اگر مقصود وى لفظ « قانِتِينَ « 1 » » ؛ به معناى « خاضعين » باشد ، ناگفته معلوم است كه لفظ مزبور ، صيغهء امر نمىباشد .

وجه چهارم : مثال آوردن وى « وَ أَشْهِدُوا » ، براى اينكه صيغهء امر در ندب استعمال شده است ، غفلت و فراموشى است ؛ زيرا صيغهء امر « وَ أَشْهِدُوا » براى ارشاد به مصالح اخروى است كه داراى رجحان است ( رسيدن به ثواب ) ندب و استحباب را مىرساند .

پس از تثبيت و تبيين مطالب مزبور ، بدان كه مطالب و سخنان گفتنى در ارتباط با آيهء مباركه در سابق ، به اندازهء كافى ، مطرح شد و دوباره گفتن آنها دليل و انگيزه‌اى ندارد . منتهى ناگفته نماند كه اكثر علماى شيعه طرفدار مستحبّ بودن قنوت هستند و بعضى از فقها ، به وجوب آن نظر داده‌اند ، چنانچه قبلا يادآورى شد .

محلّ و جاى قنوت : در همهء نمازهاى واجب و مستحبّ ، « قنوت » بعد از قرائت سوره و پيش از ركوع ركعت دوّم ، بايد انجام شود و نماز جمعه دو قنوت دارد ، در ركعت اوّل پيش از ركوع ، و در ركعت دوم بعد از ركوع صورت مىگيرد . شافعى گفته است قنوت تنها در نماز صبح و در ركعت دوّم ، بعد از ركوع ، مستحبّ است . و در غير نماز صبح ، اگر بلا و مصيبتى مانند خوف و ترس ، نازل شود ، مستحبّ است و گرنه دو قول در آن محتمل است . مالك تنها در نماز وتر در نيمه آخر ماه رمضان به استحباب قنوت نظر داده است ، ابو حنيفه گفته است : قنوت در نماز مكروه است ، فقط در خصوص نماز وتر مكروه نمىباشد ، براى اينكه قنوت در نماز وتر طبق سنّت مىباشد . و احمد فرموده است : اگر در نماز صبح قنوت را انجام دهى ، اشكالى ندارد و گفته است كه فرماندهان لشكر . قنوت را انجام مىدادند .

بر ضدّ كسى كه قنوت را ممنوع مىداند ، به وجوه و دلايل ذيل ، احتجاج و استدلال شده است :

1 - قنوت يك نوع دعا است و همه به دعا مأمور شده‌ايم . قرآن كريم چنين مىفرمايد : « ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ » ؛ « بخوانيد تا اجابت كنم شما را » « 2 »

( 1 ) . قنوت ، به معناى خضوع و فروتنى است . شيخ صدوق در فقيه ج 1 ، ص 207 به وجوب آن رفته است . ( 2 ) . سورهء مؤمن : آيه 60 .