كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٣١
[ 39 ] آيهء نهم :
همين ابى عامر فرزندى داشت به نام حنظله كه مرد مؤمن و از ياران خاصّ رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) بود و در جنگ احد در حال جنابت به شهادت رسيد و او را ملائكه غسل دادند و پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) او را « غسيل ملائكه » ، نام داد .
رحمت و درود خدا بر حنظله و لعنت و نفرين ابدى بر پدرش ابى عامر باد .
[ 39 ] آيهء نهم :
[ 39 ] آيهء نهم :
راجع به مقدّمات نماز است « وَ إِذا نادَيْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ اتَّخَذُوها هُزُواً وَ لَعِباً « 1 » » ؛
« آنها هنگامى كه اذان مىگوييد و مردم را به نماز مىخوانيد آن را به مسخره و بازى مىگيرند » .
همهء مفسّرين اتّفاق نظر دارند بر اينكه مراد از « نداء » در اين آيه اذان است .
بنابراين با آيهء مباركه مىتوانيم بر مشروعيّت اذان ، استدلال نماييم . « اذان » از نظر لغت يا از مادهء « اذن » به معناى علم و آگاهى است و يا از مادّهء « إذن » به معناى اجازه ، مىباشد و بنابر هر دو صورت اصل كلمهء أذان « ايذان » به معناى آگاهاندن مىباشد ، مثل « امان » به معناى « باوراندن » و عطاء به معناى إعطاء « عطا كردن » . بعضىها گفته‌اند « اذان » فعال وزن است و به معناى تفصيل است ، مثل سلام به معناى تسليم و كلام به معناى تكليم است و اذان مؤذّن به معناى تأذين و تنبيه است و اين معنا نزديك‌تر به واقع است .
انگيزهء پيدايش اذان : راجع به انگيزه و سبب اذان اختلاف نظر شده است . از نظر علماى اهل سنّت سبب اذان اين بوده است كه « ابو محذورة » در عالم خواب ديده بود كه شخصى بر ديوار مسجد همين الفاظ مشهورهء اذان را به زبان جارى مىنمايد . از خواب بيدار مىشود و ماجرا را براى رسول خدا ( ص ) بازگو مىنمايد . رسول خدا ( ص ) مىفرمايد :
اين وحى الهى است و بايد بلال نداى اذان را سر بدهد بلال براى اينكه صداى بهترى از تو دارد .
رهبران ما ( مذهب شيعه ) ماجراى مزبور را منكرند و فرموده‌اند كه اذان از جانب خدا ، بر زبان جبرئيل وحى شده است .
( 1 ) . سوره مائده ، آيه 61 .