كوثر فقه (شرح تحرير الوسيله) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٠

استدلال كاشف الغطاء

7 . استدلال امام راحل در مكاسب محرّمه :

عمدهء واجبات عينى تعيينى از قبيل نماز ، روزه ، حج و . . . علاوه بر اينكه امر مولوى تعبدى دارند و واجب هستند ، جنبهء دَين بودن در آنها لحاظ شده و همان‌گونه كه ديون و بدهكارىهاى انسانى نسبت به انسان ديگر بر عهدهء بدهكار است و طلبكار ، فلان مبلغ را بر ذمّهء بدهكار مالك است و هر زمان بخواهد حق دارد مطالبه كند ، همين طور واجبات مزبور هم دين الله است بر گردن مكلّفين ، و خدا مالك آنها بر ذمّهء عبد است و بايد از عهده برآيد . اين مطلب از آيات و روايات همان واجبات قابل استفاده است ، مخصوصاً در مورد حج كه هم آيهء قرآن تعبيرش واضح است و مىفرمايد و لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا « 1 » كه كلمهء لِلَّهِ و كلمهء عَلَى النَّاسِ ظهور در دَين بودن دارد و خدا از بندهء مستطيع يك حج طلبكار است و اين ملك اوست . اين مطلب از بعضى روايات هم استفاده مىشود ، از جمله دو روايت مرسله در مستدرك كه يكى از دعائم الاسلام نقل شده « 2 » و ديگرى از تفسير ابو الفتوح رازى كه رسول خدا ( ص ) به زن خثعمى - از قبيلهء خثعم - دربارهء انجام حج به نيابت از پدر كهنسال خود پرسيد كه آيا سودى به حال پدر دارد يا نه ؟ حضرت فرمودند :

« رأيت لو كان على أبيك دين فقضيته ، أمّا كان يجري ؟ قالت : نعم ، قال : فدين الله أحقّ » . « 3 »

كه حضرت صريحاً حج را « دَين الله » ناميده است .

در مورد روزه هم تعبير آيه اين است : كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ « 4 » كه عَلَى ظهور در عهده و ذمه دارد ، يعنى علاوه بر وجوب ، روزه يك دَين و قرض است از خدا بر ذمّهء مكلفين كه بايد از عهده برآيند . در مورد نماز هم تعبير يك آيه چنين است : إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً . « 5 » باز هم تعبير

( 1 ) . آل عمران ( 3 ) : 97 . ( 2 ) . مستدرك الوسائل ، ج 8 ، ص 26 ، باب 18 ، ح 1 و 3 . ( 3 ) . همان . ( 4 ) . بقره ( 2 ) : 183 . ( 5 ) . نساء ( 4 ) : 103 .