كوثر فقه (شرح تحرير الوسيله) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١١٢

خريد و فروش فضله و بول حيوانات

در اين مسأله ، سه مطلب مطرح است :

1 . خريد و فروش ارواث ؛ « 1 »

2 . خريد و فروش بول شتر ؛

3 . خريد و فروش بول ساير حيوانات حلال گوشت .

خريد و فروش ارواث : شيخ طوسى در خلاف « 2 » مىگويد :

سرجين ما يؤكل لحمه يجوز بيعه ، وقال أبو حنيفه : يجوز بيع السراجين ، و قال الشافعي : لا يجوز بيعها و لم يفصّلا . دليلنا علي جواز ذلك أنّه طاهر عندنا ومَن منع منه فإنّما منع لنجاسته ، ويدلّ علي ذلك بيع أهل الأمصار في جميع الأعصار لذروعهم وثمارهم و لم نجد أحداً كره ذلك ولا خلاف فيه فوجب أن يكون جائزاً .

با توجه به عبارت مزبور اگر جميع منافع فضله حيوانات شرعاً حرام باشد ، معامله آن از باب اكل مال به باطل ، جايز نيست ، و اگر هيچ منفعت حلال و حرامى نداشته باشد و مثل برخى حشرات باشد نيز عرفاً معامله جايز نيست زيرا ماليت ندارد . بنابراين آنچه در اين مسأله مورد بحث است فضله حيواناتى است كه داراى منفعت حلال و مشروع باشد ؛ مثلا براى گرم كردن منزل به جاى هيزم استفاده شود يا به جاى كود استفاده شود .

در چنين فرضى درباره خريد و فروش فضله حيوانات دو نظر وجود دارد :

1 . عدم جواز : از نظر شافعى جايز نيست ، زيرا فضله حيوانات را نجس مىداند و قائل به منع بيع هر نجسى است . « 3 »

و از ظاهر كلام شيخ مفيد در مقنعه « 4 » و سلار در مراسم هم عدم جواز به دست مىآيد .

( 1 ) . ارواث جمع روث است به معناى فضلهء حيوانات يا سرگين آن‌ها . ( 2 ) . الخلاف ، ج 3 ، ص 185 ، مسأله 310 . ( 3 ) . الفقه على المذاهب الأربعه ، ج 2 ، ص 232 . ( 4 ) . المقنعه ، ص 587 .