مسند الإمام الكاظم (ع) (مسند امام الكاظم ع) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٢

عقل و امتيازات آن

و درك علم همان تعقّل و انديشيدن است .

اى هشام ! عمل كم از دانا چند برابر پذيرفته شود و عمل زياد از هواپرست نادان پذيرفته نيست .

اى هشام ! خردمند به كم و زياد دنيا با داشتن حكمت راضى است ولى به كم و كاست حكمت با وجود دنياى دلخواه راضى نيست ، اين است كه خردمندان در كسب خود سود برند .

اى هشام ! براستى خردمندان تجمّلات مباح دنيا را كنار گذاشته‌اند تا چه رسد به گناهان ! با اينكه ترك دنيا فضيلت است ولى ترك گناهان واجب است .

اى هشام ! عاقل به دنيا و اهل دنيا مىنگرد ، مىبيند كه آن را با رنج به‌دست آورند و نيز به آخرت نگريسته و مىداند كه آن را نيز جز با رنج و مشقّت نتوان به‌دست آورد ازاين‌رو در پى آن مىرود كه پاينده‌تر است .

اى هشام ! خرمندان به دنيا بىرغبتند و مشتاق آخرت زيرا كه مىدانند دنيا خود جوينده‌اى است كه آن را جويند و آخرت نيز هم خواهان است و هم خواسته ، هر كه خواهان آخرت باشد دنيا خود به‌دنبال او آيد تا روزى مقدّر او برسد و هر كه در پى دنيا باشد آخرت حق خود را از او بخواهد و از طرفى ناگهان مرگ به سراغ او آيد و دنيا و آخرتش را برباد دهد !

اى هشام ! هركه بدون مال بىنيازى خواهد و دلى آسوده از حسد و دينى سالم ، بايد در پيشگاه خدا تضرّع كند و از او بخواهد تا عقلش را كامل سازد ، هر كه خرد يابد به مقدار لازم بسنده كند ! و هر كه به آن مقدار قناعت كند بىنياز گردد ولى هر كه قناعت نكند هرگز بىنياز نگردد .

اى هشام ! خداوند از مردمان شايسته حكايت كرده است كه گويند :