مجموعه رسائل در شرح احاديثى از كافى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٠٩

اعظم جبال

مؤلّف گويد : اين بخار آبدار گهربار رعد و برق آثار بحار الأنوار چنان كه مىبينى در دفع اشكال نيست ، بلكه در وقع اشكال است .

امّا بعد از سخن نهم هيچ وقعى ندارد ؛ چه در آنجا دانستى كه احداث خدا آن اعتقاد حادث را در عاصى بالعرض است ، نه بالذات و بالعرض كه بالذات باشد ؛ چون هر چيزى كه در اينجا است ذوجهتين است : جهت خيرى دارد و جهت شرّى .

احداث مذكور از جهت خيريّت است نه از جهت شريّت وبالعرض . والتقدير كه از جهت شرّيّت باشد به‌حدّى نمىرسد كه سلب اختيار از او شود و او مضطرّ باشد در فعل يا ترك ، به اين معنى كه نتواند نكند ؛ چه اگر خواهد كه نكند نمىكند ، گو كردن واجب گرديده باشد و اين وجوب و وجود بالاخره منتهى گردد به جناب الهى ، با اينكه هيچ عمل الهى نيست إلّابه مقتضاى علم الهى و علم الهى تابع معلوم است ، پس اصل كار عاصى ، و حدّ ذات عاصى باشد .

لمؤلّفه :

اينكه شد در قلم سبحانى * اين يكى مانى و آن يك هانى

نسخهء اصلى هر يك اين بود * سرنويسى شد و بس تا خوانى

و سرنوشت مشهور گويا همين سرنويس باشد كه گفتيم و به عبارت ديگر :

اينكه شد در رقم سبحانى * اين يكى مانى و آن يك هانى

نسخهء اصلى هر يك اين بود * انتساخى شد و بس تا دانى

و در باطن قرآن استنساخ در قول حقّ تعالى : « إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ » . « 1 » اشاره به اين انتساخ باشد و حديثى مفيدِ اين معنى در تفسير اهل بيت عليهم السلام ذكر كرده‌ام .

فعند هذا يظهر أنّ الكلّ ليس من اللَّه ، وإن كان من عند اللَّه تعالى على ذكره رحمه الله ، ولهذا

( 1 ) . جاثيه ( 45 ) : 29 .