مجموعه رسائل در شرح احاديثى از كافى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٥٠

فصل دوم : در ذكر مذهب صوفيّه

مرد كامل هر دو بيند در عيان * او يقين داند نماند در گمان

اختيار آن اختيارش نيست كرد * اختيارش چون سوارى زير كرد

قدرتش در اختيارى آنچنان * كى كند نفى اختيارى را چنان

خواستش ميگوى بر وجه كمال * كه نباشد نسبت جبر و ضلال

چون‌كه گفتى فسق من خواست ويست * خواست خود را نيز هم ميدان كه هست

آنكه بى خواه توهم فسق تو نيست * فسق با جبرش تناقض گفتنى است

پاى دارى چون كنى خود را تو لنگ * دست دارى چون كنى خود را تو جنگ

خواجه چون بيلى بدست بنده داد * بى زبان معلوم شد او را مراد

دست همچون بيل اشارت‌هاى اوست * آخر انديشى عبارت‌هاى اوست

چون اشارت‌هاش بر خانت نهى * در وفاى آن اشارت‌ها دهى

پس اشارت‌هاش اسرارت دهد * بار بردارد زتو كارت دهد

حاملى محمول گرداند تو را * قابلى مقبول گرداند تورا

قابل امر و نهى قابل شوى * وصل جويى بعد از آن و اصل شوى

سعى شكر نعمتش قدرت بود * جبر تو انكار آن نعمت بود

جبر نعمت از كفت بيرون كند * شكر نعمت نعمتت افزون كند

جبر تو خفتن بود در ره مخسب * تا نبينى آن در و در گه مخسب

هين مخسب اى جبرى بى اعتبار * جز به زير آن درخت ميوه‌دار

تا كه شاخ افشان كند هر لحظه باد * بر سرت دايم بريزد نقل و زاد

هر كه ماند از جاهلى بى شكر و جبر * او همين داند كه گيرد پاى جبر

هر كه جبر آورد خود رنجور كرد * تا همان رنجوريش در گور كرد

جبر چه بود بستن اشكسته را * يا به پيوستن دل بگسسته را

چون در اين ره پاى خود بشكسته‌اى * بر كه مىخندى چه پا را بسته‌اى

در بيان سالكانى كه حوالهء افعال به‌ذاتى واحد كنند و اين مرتبهء توحيد افعال باشد ، وكلّ الذي شاهدته فعل واحد بمفرده ، لكن يحجب كنهه ؛ و از اين زياده جبر تخلّق است و