فلسفه و اسرار حج (فارسى) — الصفحة ٣٥
فصل سوم : اثر معرفت پروردگار
تسليم و امان تمايل پيدا مىكند و همه عقايد و انديشه‌هايش مستقيم ، و زياده‌روىها و سستى هايش خود به خود صورت صلاح به خود گرفته و معتدل مىگردد .
معرفت حضرت الهيّه بر نفس و قواى انسانى چنين اثرى مىبخشد كه او را به راه حق واداشته ، و براى سير در اين طريق به نور هدايت و سعادت كامل مهيا مىسازد .
گاهى ايمان به خداوند سبحان آنچنان بر همهء عواطف و قواى انسانى مستولى و چيره مىشود ، كه همان ادب الهامى آن ، حاكم بر همهء عواطف و متصرف در تمام انديشه‌هاى نفسى خواهد بود .
كسى كه از روى كمال يقين ، به خداوند متعال گرويد ، و از طريق دستور پيامبران سر تسليم در پيشگاه عظمت و مقام بلند او فرود آورد ، از بند صفات حيوانى رهايى يافته و مؤدب به ادب الهى مىشود ، و در انوار پروردگار توانا و آن خدايى كه حافظ و نگهبان و بر آنچه اراده كند و خواستار آن باشد فعال مطلق است ، به شاهراه اصول نيكويى از ادب و جمال و كمال رهنمون مىگردد .
خلاصه : كليد سعادت و نيك‌بختى به تمام معانى كه براى آن گفته شده ، همانا شناختن خداوند عزّ اسمه است ، زيرا كه انسان را به سوى كمال روحانى و زيباترين و بهترين آن سوق مىدهد و براى تربيت ملكات انسان و تهذيب اخلاق و صفات او نيرومندترين عامل مؤثر است .
با اينكه طبيعت بيشتر مردم بر تجاوز از راه حق و انحراف از