فلسفه و اسرار حج (فارسى) — الصفحة ١٤٤
فصل نوزدهم : حج در ديگر كشورها
در شهر سائيس « 1 »
و فُتاح « 2 »
. . . . در منفيس « 3 »
و آمّون « 4 »
در طيّبه . « 5 »
براى سريانيان و آشوريان و ايرانيان و فنيقيان پرستشگاه‌هاى مخصوصى بود كه در زمان‌هاى معين براى پرستش و ستايش به آن مواضع مىرفتند و از آنها يارى و خوشنودى مىخواستند . مردم يونان در پنجاه قرن قبل از ميلاد مسيح عليه السلام به مجسمه ( ديانا - ديان ) « 6 »
( 1 ) . سائيس ، شهر قديمى مصر سفلى ، در سى ميلى شرق اسكندريه و پايتخت جمعى از ملوك بوده و معبد مهمّى به هيكل ايزيس در آن شهر وجود داشته كه مصريان براى عبادت او به سوى آن شهر مىرفته‌اند و حج مىكردند .
( 2 ) . فُتاح - پُتاح . به ضم فاء و باء فارسى ، مصريان او را خالق دنيا و حمايت‌كنندهء هنرمندان مىدانستند و پس از مدتى او را پدر جميع خدايان دانستند و عقيده داشتند كه پتاح خلق كرد هشت خداى ديگر را كه همه پتاح ناميده شده‌اند و خلاصه پتاح را خالق كل خدايان مىشناختند و براى آن تماثيلى مىساختند .
( 3 ) . منفيس - ممفيس - مفيف . قديمىترين پايتخت مصر در سى ميلى جنوب قاهره واقع است و اكنون قصبهء كوچكى است .
( 4 ) . آمّون - به تشديد ميم ، خداى مصريان قديم ، اين كلمه منقول از يونانى است و نام مصرى اين خدا ( آمن ) است و مصريان او راخدايى مىدانستند كه ديدن آن امكان نداشت و از خدايان هشتگانه به شمار مىرفت كه در هيولايى قبل از خلق عالم وجود داشته .
( 5 ) . طيّبه . معرب ( تب ) است از شهرهاى قديم و معروف مصر و شهر صد دروازه شهرت داشته و زمانى هم پايتخت بوده و فعلًا دهكده است .
( 6 ) . ( ديانا ) در اساطير روميان و ( آرتميس ) در اساطير يونانيان نام خداى شكارو دختر خداى خدايان و يكى از دوازده خدايان مهم يونانيان قديم بود كه جايگاه آنها به عقيدهء ايشان در قله كوه ( آلپ ) واقع در قسمت شرقى يونان در مرز مقدونيه و ساحل درياى اژه بود .