معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى) — الصفحة ٦١٣

هدايت

پس اهتدا در اين آيه ، شامل گونه‌هاى آن و كسى كه در پى هدايت و پيروى است ، مىگردد .

وى معتقد است ، هدايت خداوند نسبت به انسان چهارگونه است :

1 - هدايتى كه بر هر مكلّفى عموميّت دارد ؛ از قبيل عقل ، هوش و معارف ضرورى كه هر موجودى به اندازه‌اش و به حسب تحمّل آن داراست : رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى « 1 » .

2 - هدايتى كه به دعاى آنها از زبان پيامبران و فرستادن قرآن براى مردم قرار داد ، كه مراد آيهء وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا « 2 » است .

3 - توفيقى كه خاصّ هدايت يافتگان است : وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً « 3 » ؛ وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ يَهْدِ قَلْبَهُ « 4 » ؛ وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا « 5 » ؛ وَ يَزِيدُ اللَّهُ الَّذِينَ اهْتَدَوْا هُدىً « 6 » ؛ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا « 7 » .

4 - هدايت در آخرت به سوى بهشت : سَيَهْدِيهِمْ وَ يُصْلِحُ بالَهُمْ « 8 » ؛ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا « 9 » .

راغب پس از ذكر اين وجوه چهارگانه ، با مهارت و دقّت ، مىكوشد به تعليل دور يا نزديك آياتى كه پيرامون هر وجهند دست زند و معناى خاص آنها را بيان كند « * » .

( 1 ) - طه ( 20 ) آيهء 50 : پروردگار ما كسى است كه هر چيزى را خلقتى كه درخور اوست داده ، پس آن را هدايت فرموده است . ( 2 ) - انبياء ( 21 ) آيهء 73 : و آنان را پيشوايانى قرار داديم كه به فرمان ما هدايت مىكردند . ( 3 ) - محمد ( 47 ) آيهء 17 : آنان كه به هدايت گراييدند ، خدا آنان را هرچه بيشتر هدايت بخشيد . ( 4 ) - تغابن ( 64 ) آيهء 11 : و كسى كه به خدا بگرود ، دلش را به راه آورد . ( 5 ) - عنكبوت ( 29 ) آيهء 69 : و كسانى كه در راه ما كوشيده‌اند ، به يقين راههاى خود را بر آنان مىنماييم . ( 6 ) - مريم ( 19 ) آيهء 76 : و خداوند كسانى را كه هدايت يافته‌اند بر هدايتشان مىافزايد . ( 7 ) - بقره ( 2 ) آيهء 213 : پس خداوند آنها را كه ايمان آورده بودند به توفيق خويش هدايت كرد . ( 8 ) - محمد ( 47 ) آيه 5 : به زودى آنان را راه مىنمايد و حالشان را نيكو مىگرداند . ( 9 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 43 : ستايش خدايى را كه ما را بر اين [ راه ] هدايت نمود . ( * ) - براى آگاهى بيشتر ، به مفردات مراجعه شود .