معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى) — الصفحة ٥٥٦

مس

آياتِنا « 1 » ؛ و وَ إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ « 2 » . حسين بن محمّد دامغانى در اين معنا با او موافق است ، ولى با اندكى اختلاف ، مس را به معناى اصابت مطلق مىداند ، بى آن كه آن را تنها به آزار و اذيّت محدود نمايد يا تخصيص دهد . اين مطلب را كتاب قاموس القرآن يا اصلاح الوجوه و النظائر فى القرآن الكريم ذكر كرده است . به نظر او ، مس گاهى به معناى آزار و عذاب است ، و گاهى به معناى شادى و نعمت ، و به اين آيات استشهاد مىكند : مَسَّ آباءَنَا الضَّرَّاءُ وَ السَّرَّاءُ « 3 » ؛ يعنى به پدران ما سختى و راحتى رسيد . و آيهء لا يَمَسُّهُمْ فِيها نَصَبٌ « 4 » ؛ يعنى به آنها اصابت نكرده است . و آيهء إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ « 5 » ؛ يعنى به شما نيكى و حسنه‌اى رسيد .

به مس و مسيس هم از باب كنايه ، جماع گفته مىشود . و گفته شد : « مسّها و ماسّها » .

در قرآن آمده است : « وَ إِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ » « 6 » ؛ و « لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّساءَ ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ » « 7 » ؛ يعنى قبل از جماع و نزديكى . مثل آن ملامسه هم مىباشد . در آيهء أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ « 8 » به معناى آميزش است نه لمس با دست و ديگر اعضاى بدن . امّا در آيه‌اى كه به داستان مريم ( ع ) اشاره شده است : وَ لَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ « 9 » ؛ يعنى جماع چه به طريق مشروع و چه غير مشروع ؛ يعنى مطلق لمس كردن و نزديكى .

و در داستان موسى ( ع ) و سامرى ، وقتى كه سامرى بتى به شكل گوساله ساخت ، آمده است : فَاذْهَبْ فَإِنَّ لَكَ فِي الْحَياةِ أَنْ تَقُولَ لا مِساسَ « 10 » ، كه حكم به طرد دروغگو از جامعه است ،

( 1 ) - يونس ( 10 ) آيهء 21 : به ناگاه آنان را در آيات ما نيرنگى است . ( 2 ) - نحل ( 16 ) آيهء 53 : پس چون آسيبى به شما رسيد . ( 3 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 95 : به پدران ما هم رنج و راحت مىرسيد . ( 4 ) - حجر ( 15 ) آيهء 48 : نه به آنان در آن‌جا خستگى و ماندگى مىرسد . ( 5 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 120 : اگر به شما خيرى برسد . ( 6 ) - بقره ( 2 ) آيهء 237 : و اگر پيش از نزديكى با آنان ، خواستيد ، طلاقشان بدهيد . ( 7 ) - همان ، آيهء 236 : بر شما گناهى نيست كه زنانى را كه با آنان نزديكى نكرده طلاق دهيد . ( 8 ) - نساء ( 4 ) آيهء 43 : يا با زنان تماس [ جنسى ] گرفتيد . ( 9 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 47 : دست هيچ بشرى به من نرسيده است . ( 10 ) - طه ( 20 ) آيهء 97 : گفت : پس برو و بدان كه جزاى تو اين است كه در زندگى بگويى به من نزديك مشويد .