معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى) — الصفحة ٥٠٠

كتاب

« از إثبات ، تقدير ، ايجاب ، فرض و عزم به كتابت تعبير مىشود و علّت آن اين است كه شىء نخست اراده مىشود ، سپس گفته مىشود و پس از آن ، نوشته ، پس اراده مبدأ و كتابت انتهاست . آن‌گاه از مرادى كه مبدأست - به قصد تأكيد - به كتابت كه انتهاست ، تعبير مىشود .

فرمود : كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي « 1 » ؛ و قُلْ لَنْ يُصِيبَنا إِلَّا ما كَتَبَ اللَّهُ لَنا « 2 » ؛ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ « 3 » ؛ و وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ « 4 » . كه به معناى در حكم و تقدير اوست . فرمود : وَ كَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ « 5 » ؛ يعنى وحى كرديم و واجب نموديم .

همچنين آيات كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ « 6 » ؛ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ « 7 » ؛ لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتالَ « 8 » ؛ و ما كَتَبْناها عَلَيْهِمْ « 9 » . امّا آيهء لَوْ لا أَنْ كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِمُ الْجَلاءَ « 10 » ، به اين معناست : « اگر خداوند بر آنان ترك ديارشان را واجب نمىكرد . »

از كتابت ، به قضاى گذشته و آنچه كه در حكم گذشته است ، تعبير مىشود . آيهء بَلى وَ رُسُلُنا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ « 11 » به همين معنا حمل شده است ؛ يا مثل آيهء يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ « 12 » : امّا آيهء أُولئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمانَ وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ « 13 » ؛ « منه » اشاره‌اى است كه آنها بر خلاف من

( 1 ) - مجادله ( 58 ) آيهء 21 : خدا مقرّر كرده است كه : ( حتما من و فرستادگانم چيره خواهيم گرديد ) . ( 2 ) - توبه ( 9 ) آيهء 51 : بگو : « جز آنچه خدا براى ما مقرّر داشته هرگز به ما نمىرسد . » ( 3 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 154 : كسانى كه كشته شدن بر آنان نوشته شده . ( 4 ) - انفال ( 8 ) آيهء 75 : و خويشاوندان نسبت به يكديگر [ از ديگران ] در كتاب خدا سزاوارترند . ( 5 ) - مائده ( 5 ) آيهء 45 : و در [ تورات ] بر آنان مقرّر كرديم كه جان در مقابل جان . ( 6 ) - بقره ( 2 ) آيهء 180 : بر شما مقرّر شده است كه چون يكى از شما را مرگ فرارسد . ( 7 ) - همان ، آيهء 183 : روزه بر شما مقرّر شده است . ( 8 ) - نساء ( 4 ) آيهء 77 : بر ما كارزار مقرّر داشتى . ( 9 ) - حديد ( 57 ) آيهء 27 : ما آن را بر ايشان مقرّر نكرديم . ( 10 ) - حشر ( 59 ) آيهء 3 : و اگر خدا اين جلاى وطن را بر آنان مقرّر نكرده بود . ( 11 ) - زخرف ( 43 ) آيهء 80 : چرا ، و فرشتگان ما پيش آنان [ حاضرند ] و ثبت مىكنند . ( 12 ) - رعد ( 13 ) آيهء 39 : خدا آنچه را بخواهد محو يا اثبات مىكند . ( 13 ) - مجادله ( 58 ) آيهء 22 : در دل اينهاست كه [ خدا ] ايمان را نوشته و آنها را با روحى از جانب خود تأييد كرده است .