فرهنگ لغات نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٢٦

ابْغَضَ

من ابعد الدار . خ 185 ص 621 س 3

ما ابْعَد

ما ابْعَد

: چه دور است ! مص ابْعاد ر . ب ع د - ما ابعد بر وزن ما افعل فعل تعجبى است . توضيح آنكه الفاظ موضوعه براى تعجب فقط دو صيغه‌اند : افعل و افعل و شرط افعل اين است كه بعد از ( ما ) باشد .

( ما ) در ما افعل بنا بر مشهور ، نكره و مبتداست و جملهء بعد ، خبر و يا وصف آن است و خبرش وجوبا محذوف است . متعجب منه بعد از افعل منصوب مىشود بنا بر مفعوليت . و حذف متعجب منه در صورتى كه قرينه بر آن دلالت كند جايز است .

و امّا افعل به حسب لفظ به صيغهء امر و به حسب معنى فعل ماضى است .

ما ابعده . خ 212 ص 694 س 3 و ابعد هذا الرجاء . خ 229 ص 755 س 10

ابْعَدَ

ابْعَدَ

: دور كرد . مص ابْعاد ر . ب ع د - ابعد ، فعل ماضى مفرد مذكر غائب از باب افعال است . ليكن چون معنى نفرين در آن نهفته است لذا معنى مضارع ( دور كناد . ) يافته است .

ابعدك الله نواك . خ 135 ص 416 س 7

ابْغاض

ابْغاض

: دشمن داشتى . ر . ب غ ض باذن المقت و الابغاض . ك 359 ص 1257 س 7

ابْغَضَ

ابْغَضَ

: دشمن داشت . مص ابْغاض ر . ب غ ض - ابغض ، فعل ماضى مفرد مذكر غائب از باب افعال است .

ابغض الله و رسوله . خ 159 ص 509 س 7 - در موارد ذيل ، فعل ماضى ابغض در معنى مضارع به كار رفته است :

ابغض شيئا ابغض ان ينظر اليه . خ 159 ص 510 س 7 ابغض الآخرة . ك 100 ص 1133 س 2 لا بغض الامل و غروره . ك 328 ص 1245 س 1