مالكيت خصوصى در اسلام (فارسى) — الصفحة ١٠٩
نظرى به آيات كريمه :
وسط آنچه كه به خانوادهء خودتان اطعام مىكنيد يا از پوشاك آنها يا آزاد كردن برده .
در زكات براى آزاد ساختن بردگان سهمى قرار داده و مىفرمايد :
« وَ الْعامِلِينَ عَلَيْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِي الرِّقابِ » . « 1 »
ترجمه : ( در بيان مصرف زكات ، مصرف هشتگانه را بيان مىكند و مىفرمايد ) : و كاركنان زكات و آنان كه تأليف قلوب از آنها مىشود و در بردگان ( كه از زكات خريده و آزاد مىسازند ) .
و در مقام ترغيب و تشويق به آزاد كردن بردگان و بيان اهميت آن و عظمت آثار دنيوى و اخروى آن مىفرمايد :
« فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ فَكُّ رَقَبَةٍ أَوْ إِطْعامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ أَوْ مِسْكِيناً ذا مَتْرَبَةٍ » . « 2 »
ترجمه : پس انسان در گردنه وارد نشده است ( يعنى در كارهاى دشوار قدم نگذاشته است ) چه ميدانى كه گردنه ( عقبه ) چيست ( كه اگر كسى در آن وارد شود كار مهمى انجام داده است و آن عبارت است از ) فك رقبه ( يعنى برده‌اى را آزاد ساختن ، گويا ريسمانى به گردن برده بسته شده است و اين شخص آن را باز مىنمايد ) و اطعام كردن در روز گرسنگى ( قحطى ) يتيمان از خويشان خود را يا فقير خاك‌نشين را ( نجات دادن ) .
آزاد كردن برده را در رديف اطعام فقراى خاك‌نشين و ايتام نزديك قرار داده است . و در آيهء ديگر مىفرمايد :
« . . . وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ . . . وَ آتَى الْمالَ عَلى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبى . . . وَ فِي الرِّقابِ » . « 3 »
ترجمه : ليكن بر ( احسان‌كننده ) كسى است كه ايمان بياورد به خدا و رسول . . . و مال را ( با علاقه‌اى كه به آن دارد - يا به خاطر علاقه‌اى كه به خدا دارد ) روى حب او به ذوى القربى . . . بدهد و در ( آزاد كردن ) بردگان مصرف كند . . .
پس انسان برده را مالك مىشود و بسيار هم در پيشگاه خدا محبوب است كه آن را آزاد كند و گاهى آزاد كردن واجب مىشود .
در اين آيات مواردى را ذكر فرموده كه آزاد كردن برده واجب است و نيز فرموده : كلًا آزاد كردن برده كار مهمى است و در رديف اطعام فقراى خاك‌نشين و ايتام است و آزادكننده جزء نيكوكاران و نيكان محسوب است .
( 1 ) - سورهء توبه ، آيهء 60 . ( 2 ) - سورهء بلد ، آيات 12 - 16 . ( 3 ) - سورهء بقره ، آيهء 172 .