كشكول حكمت (فارسى) — الصفحة ١٤٩
عبد العظيم قدس سره
عبد العظيم قدس سره
عبد العظيم قدس سره
قال : قلت للجواد عليه السلام : حدّثني عن آبائك . قال : قال عليّ عليه السلام : لا يزال الناس بخير ما تفاوتوا ، فإذا استووا هلكوا .
قلت : زدني ، قال : قال عليّ عليه السلام : لو تكاشفتم ما تدافنتم .
قلت : زدني ، قال : قال عليّ عليه السلام : إنّكم لن تسعوا الناس بأموالكم ، فسعوهم بطلاقة الوجه .
قلت : زدني ، قال : قال عليّ عليه السلام : مجالسة الأشرار تورث سوء الظنّ بالأخيار .
قلت : زدني ، قال : قال عليّ عليه السلام : ما هلك امرء عرف قدره .
قلت : زدني ، قال : قال عليّ عليه السلام : التدبير قبل العمل يؤمنك من الندم .
قلت : زدني ، قال : قال عليّ عليه السلام : خاطر بنفسه من استغنى برأيه .
« 1 »
بيان : مراد از « ما تفاوتوا » ، تفاوت جامعه در شئون و مناصب و اشغال عرفى است ؛ نظير ولايت والى و استادى و شاگردى و كارگرى و كارفرمايى كه حفظ و بقاى اين عناوين ، سبب استحكام نظام اجتماعى است و زوال آن ، سبب هرج و مرج است ، نه تفاوت در قانون به اين معنا كه ، طبق منافع طبقه‌اى و ضرر طبقه‌اى جعل شود يا عملى
( 1 ) . عبدالعظيم حسنى مىگويد كه به امام جواد عرض كردم : از پدرانت برايم حديث بفرما . فرمود كه امام على فرمود : تا وقتى مردمان گوناگونند ، در خيرند ؛ امّا اگر برابر و مساوى گشتند ، تباه مىشوند . عرض كردم : بيفزا . فرمود : اگر از درون هم خبر داشتيد ، جنازهء يكديگر را دفن نمىكرديد . عرض كردم : باز بفرما . فرمود كه امام على فرمود : با اموال خويش ، دل مردمان را نمىتوانيد به دست آوريد ؛ امّا با گشاده‌رويى مىتوانيد . عرض كردم : بيفزا . فرمود كه امام على فرمود : هم‌نشينى با اشرار موجب بدگمانى به نيكوكاران است . درخواست كردم : بيفزا . فرمود كه امام على فرمود : آدمى كه قدر خويش را شناخت ، هلاك و تباه نمىشود . عرض كردم : بيفزا . فرمود كه امام على فرمود : فكر كردن و ارزيابى پيش از عمل ، تو را از پشيمانى ايمن مىكند . درخواست كردم : بيفزا . فرمود كه امام على فرمود : هر كه خودرأى باشد ، خويش را به خطر انداخته است ( عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج 1 ، ص 58 ) .