كشكول حكمت (فارسى) — الصفحة ١٢٨
سؤال
ارسال رسل و انزال كتب ، و ظاهراً مراد از كلمهء « سألتموه » در اين آيه قسم دوم ، است .
يعنى : خداوند ، از هر چه جسمتان و روحتان بدان نياز دارد و اقتضا مىكند به شما عطا كرده است ؛ زيرا در اين كرهء زمينى كه مسكن شماست ، تمام آنچه را كه بدنتان مىخواهد ، خداوند در اختيارتان گذاشته است . نيز تمام آنچه را كه روحتان مىخواهد از علوم بشرى و علوم سماوى ، از دين و شريعت به وسيلهء پيامبران عرضه كرده است و بدون ترديد عرضه در مقابل تقاضا تمام است .
و بايد دانست كه آيه به لحاظ مجموع عرضه‌ها در مقابل مجموع تقاضاهاست ؛ به طورى كه اگر عادلانه قسمت شود ، كسر و خللى حاصل نيايد و عدم حصول عرضه ، در مقابل برخى از تقاضاها يا حصول عرضه‌هاى متعدّد در مقابل يك تقاضا معلول عوارض و حوادث ديگرى است كه به ارادهء خدا و اقتضاى نظام اتم تحقّق مىيابد .
سؤال
سؤال
در ضمن زيارت شريفهء جامعهء كبيره ائمّهء معصومين عليهم السلام جملهء :
« و حجج اللَّه على أهل الدنيا و الآخرة و الأولى
» ذكر شده كه اگر مراد از « الأولى » دنيا باشد ، تكرار لازم مىآيد .
جواب : در برخى از نسخه‌ها عبارت اين است :
« و حجج اللَّه على أهل الآخرة و الأولى »
و ظاهراً اين نسخه بهتر و درست‌تر است و روى نسخهء اوّل نيز ممكن است تكرار نباشد و مراد از « اهل الآخرة » نيكان و گروندگان به آخرت و مراد از اولى اهل دنيا و بدان باشد ؛ و ائمّهء هدى عليهم السلام حجّت و رهبر و امام همه است ؛ چه نيكان و چه بدان . و محقّق نراقى قدس سره در مشكلات العلوم ، معانى ديگرى بر اين جمله ذكر فرموده كه از بطون معانى اين جمله محسوب مىشوند .
شعر
از بهر هلال عيد آن چه ناگاه * بر بام دويد و هر طرف كرد نگاه
هر كس كه بديد گفت : سبحان اللَّه ! * خورشيد ، برآمده است مىجويد ماه
( انورى ابيوردى )