مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش ) — الصفحة ٩٧

عرض مخصوص

اگر اين راه طورى تسويه و تسطيح شود كه عبور با كالسكه ممكن گردد ، بديهى است معتمرين گرام مستريح خواهند بود و آن نقاط يك مسيرهء خوبى مىشود .

راه عرفات نيز به نشانيدن درختها قابل اصلاح است و ليكن در مانند ماء زمين محلهاى آنجا براى اينكه حراميان نتوانند تحشّد و اجتماع كنند به شرط اينكه در مواسم حج مقدار كافى محافظ و پوليس گذاشته شود ممكن است درختهاى مناسب غرس نموده و از اين جهت حجاج ذوى الاحترام مسرور و مفرّح البال گردند .

تنبيه در مواسم تابستان در مكهء مكرمه بايد در مواقع هوادار اقامت كرد ، مواقع خوش هواى مكه مكرمه اطراف قلعهء فلفل در محلّهء غراره و روى كوه صفا و دامنه‌هاى كوه ابو قبيس و بعضى امكنهء مسعاى شريف كه به مسجد الحرام متّصل هستند و جهات قشاشيّه است كه مرتفع‌ترين محلّات مكّهء مكرّمه است .

چون زمين اين محلّات از زمين ساير محلّات مكه بلندتر و كوچه‌هاى آنجاها نسبت به كوچه‌هاى محلّات سائره وسيع‌تر است ، لهذا هيچ‌وقت اين مواقع از جريان هوا خالى نيست . چون هواى محلّات معلّا و شبيكه و قشاشيّه هم نسبت به هواى ساير محلّات بهتر است ، كسانى هم كه در اين مواقع آرام و اقامت مىكنند وجود آنها صحيح و سالم مىباشد .

مع ما فيه پنجره‌هاى بيوتى كه در اين مواقع واقع است بايد در مقابل باد شمال باشد . غير از مواقع مذكوره خانه‌هاى ساير محلّات روزهاى تابستان مانند گلخن حمّام گرم بوده و به واسطهء مزخرفاتى كه متراكم مىشود كوچه‌ها متعفّن مىباشند و از اين جهت ناخوشيهاى گوناگون عارض و متولّد مىگردد ، كسانى كه از متموّلين در اين محلّات خانه دارند و با حجّاجى كه مخصوصا خانه كرايه كرده‌اند بايد ايّام صيف را به‌طور تبديل هوا به طايف عزيمت كرده و در تقرّب زمان حجّ معاودت و نسك حج را به صحّت وجود ايفا كنند .

در مكّهء مكرّمه ميوه‌هاى هولو [ - هلو ] ، قيسى ، انجير ، به ، زردآلو ، گلابى ، سيب ، تمر هندى ، انگور ، خرما ، بادام ، گردو ، توت ، عنّاب ، خربزه ، هندوانه ، پورتقال ، ليمو ، نارنج ، انار ، موز ، خيار و غيره موجود بوده و كليهء سبزى آلات از قبيل كرفس و ترب و انكنار و