مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش ) — الصفحة ٤٦٤
توضيحات
نوروز ، بر حسب اين افسانه وى 650 سال و به روايتى تا 1000 سال سلطنت كرد ، مدت . 30 سال در ايام پادشاهى او بيمارى و مرگ و نبود تا او گمراه و مغرور شد و به ظلم و ستم پرداخت ، مردم به كمك ضحاك ماردوش او را برانداختند و قريب به 100 سال متوارى بود ، پس از آن او را نزديك درياى چين يافته و با اره به دو نيمش كردند .
پس از حمله اعراب به ايران و پذيرش دين اسلام از طرف ايرانيان ، عمدهء افسانه‌هاى ملى ايران باقصص ساميان آميخته شد ، جمشيد را با سليمان مشتبه ساختند ؛ زيرا اين دو پادشاه در بعض اعمال و احوال چون : استخدام ديوان ، طاعت جن و انس از ايشان ، سفر كردن در هوا و . . . شبيه بودند . از اين‌رو در قرون اسلامى ، اين دو تن يكى شدند ، فارس را كه براساس روايات ايرانى مركز جمشيد افسانه‌اى بود ، تختگاه سليمانى گفتند و پادشاهان فارس را قائم مقام سليمان و وارث ملك سليمان . و تا آنجا كه مقبره كوروش را مشهد ما در سليمان ناميدند ، جام كيخسرو يا جام جهان نما را كه ظاهرا به سبب شهرت جمشيد جام جم خواندند و در ادبيات فارسى گاه به سليمان نسبت دادند و انگشترى مشهور سليمان را به جمشيد جم . حكيم فردوسى در گمراهى و غرور او سرايد :
جهان سر بسر گشت مرا او را رهى * نشسته جهاندار با فرّهى
يكايك به تخت مهمى بنگريد * به گيتى جز از خويشتن را نديد
منى كرد آن شاه يزدان شناس * ز يزدان به پيچيد و شد ناسپاس
گرانمايگان را ز لشكر بخواند * چه مايه سخن پيش ايشان براند
هنر در جهان از من آمد پديد * چو من نامور تخت شاهى نديد
جهان را به خوبى من آراستم * چنان گشت گيتى كه من خواستم
خور و خواب و آرام‌تان از من است * همه پوشش و كام تان از من است
چو اين گفته شد فرّ يزدان از وى * گسست و جهان شد پر از گفتگوى
به يزدان هر آنكس كه شد ناسپاس * بدلش اندرآيد زهر سو هراس
همى كاست ازو فرّه ايزدى * برآورده بر وى شكوه بدى
ص 351 : جن يا جان ، مىتوانند به اشكال مختلف درآيند ، داراى عقل و فهم هستند و قدرت انجام دادن كارهاى سخت دارند . قرآن كريم خلق جنيان را از شعله‌اى بىدود ذكر مىكند :
وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ : « و جن را از شعله‌اى بىدود آفريد » ، هم چنانچه در قرآن خلقت انسان از گل خشكيده : خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ : « انسان را از گل خشك چون سفال آفريد » [ رحمن / 14 - 15 ] و فرشتگان از نور خلق شدند .
جنيان به سه نوع‌اند : بعضى مانند مار و عقربند ، برخى مثل مرغان در هوا مىپرند و بعضى ديگر ماند بنى آدم هستند ؛ در قرآن مجيد سوره‌اى به نام جن از سوره‌هاى مكى