مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش ) — الصفحة ٢٠٧

وجوه [ اطلاق و ] تسميهء اسامى زمزم

يك را بطور آتى تصريح و بيان نموده‌اند :

زمزم : اگرچه مورّخين اسلاف روايت مىكنند كه زمزم به معنى آن است كه آهسته آهسته سيلان كن و اين سبب تسميهء اوست ؛ و ليكن اين روايت چندان اعتبار ندارد . بنا به قول اقواى اقوال علما كثرت آب بئر مذكور سبب تسميهء آن به زمزم شده است به اين تقدير زمزم اسم آن آب نبوده ، اسم بئر زمزم است .

همزه : همزه به معنى زدن است ، چون حضرت جبرئيل پاشنه و على قول جناح خود را به زمين زده و سبب ظهور آن آب گرديد لهذا آن را به همزه نيز مسمّى نمودند .

هزمة جبرئيل : هزمه به معنى عمق پيدا كردن است ، وجه تسميه‌اش اين است كه جناح جبرئيل زمين را تعميق نموده و جهت ظهور آن شد .

ظبيه : وجه اطلاقش تشبيه حفيرهء بئر است به انبان .

طيّبه : وجه تسميهء او ظاهر است .

بره : سبب تسميهء او آن است كه انفجار او براى ابرار است .

عصمه : اعتصام و اختفاى اوست از فجّار .

مضنونه : منافقين نمىتوانند از شرب او سيراب شوند .

شبّاعة العيال : اهل جاهليّه اولاد و عيال خود را به آن ماء مبارك سير مىكردند .

عونه : كذلك اهل جاهليّه آن آب صاف و شفّاف را براى اولاد و عيال خود ممدّ و معاون اتّخاذ كرده بودند ؛ زيرا كسانى كه در ايّام جاهليّه گرسنه مىماندند آب زمزم نوشيده سير مىشدند .

سقياء اللّه اسماعيل : وجه تسميه‌اش آن است كه چون در مكّهء مكرّمه جز او آبى نيست ؛ لهذا خداى بىهمتا به واسطهء آن آب مبارك حضرت اسماعيل را مشروب و اسقا