مفخر شرق سيد جمال الدين اسد آبادى (فارسى) — الصفحة ٣٠١

4 . غرور نژادى يا نسب‌پرستى

منحصر به مواردى باشد كه مصلحت عمومى اقتضا مىكند .

اقبال ، براى چنين جامعهء ايده‌آلى هشت نوع ضرورت را پيش‌بينى كرده است كه بدين قرارند :

1 . جامعه بايد بر اساس ملاحظات و نكات معنوى ، مانند اصل توحيد ، تشكيل شود .

2 . بايد متمركز در رهبرى و ارشادى ناشى از وحى و الهام و به عبارت ديگر نبوّت باشد .

3 . براى هدايت و ارشاد بايد قانون و نظمى ( قانون قرآن ) تهيه شده باشد .

4 . اين منظور محتاج به مركزى است .

5 . بايد هدف مشخصى وجود داشته باشد كه جامعه و افراد همه در راه وصول آن بكوشند .

6 . بايد بر قواى طبيعت مسلّط باشد .

7 . خودى جمعى ، بايد در همان طريقى رشد كند كه خودى فردى رشد مىكند .

8 . بايد حافظ حس امومت يا معناى مادرى باشد .

اينك به بحث تفصيلى اين ضروريات مىپردازيم :

1 . توحيد . هر جامعه‌اى كه اصول اساسى برادرى بشر را به رسميت نشناسد ، محكوم به سقوط است با اين توضيح كه هر جامعه‌اى كه بر اساس امتيازات نژادى ، عقيدتى يا جغرافيايى به وجود آمده باشد مانند اين است كه يك عمارت زيبا و جالبى را روى پايه‌هاى متزلزلى قرار داده است . اگر بنا باشد جامعه‌اى بر اساس مستحكمى استوار شود ، آن اساس بايد معنوى باشد و پايه‌هاى آن به قدرى مستحكم باشد كه عوامل و آثار مخالف نتواند در آن تأثير