مسند الإمام الهادي (ع) (مسند امام هادى ع) (فارسى) — الصفحة ٣٣٤

نامهء امام عليه السلام بر مردمان پير و عقايد مختلف

بِكَلِماتٍ » « 1 » و اين آيه : « وَ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَ لكِنْ لِيَبْلُوَا بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ » « 2 »

كه هر چه در قرآن مجيد به لفظ « بَلْوى » آمده است و اين آيه با آن آغاز شده است به معناى آزمايش است ، و نظاير اينها در قرآن زياد است و همهء اينها دربارهء اثبات امتحان و آزمايش است . براستى كه خداوند متعال مردم را بيهوده نيافريده و آنان را به خود وانگذارده است و حكمت خويش را بازيچه قرار نداده است ، از اين رو مىفرمايد : « أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً » « 3 » بنابراين اگر كسى بگويد : مگر خداى متعال آيندهء بندگانش را نمىدانست كه آنها را آزمايش مىكند ؟ در پاسخ مىگوئيم : چرا ، آزمايش نكرده مىداند كه آنان چه خواهند كرد ، و همين است تفسير كلام خداى تعالى كه مىفرمايد : « وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ » « 4 » با وجود اين خداوند ، آنها را مىآزمايد تا عدالت خويش را به آنها نشان دهد ، و آنها را پيش از انجام كار بد و نافرمانى شان بدون دليل عذاب نكند از اين رو خود فرموده است : « وَ لَوْ أَنَّا أَهْلَكْناهُمْ بِعَذابٍ مِنْ قَبْلِهِ لَقالُوا رَبَّنا لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا » « 5 » و نيز مىفرمايد : « ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا » « 6 » و نيز

( 1 ) - بقره / 123 : و آنگاه كه خداوند ابراهيم را به كلماتى چند آزمود . ( 2 ) - محمّد / 5 : اگر خداوند مىخواست از آنان انتقام مىگرفت ولى براى اينكه شما را به وسيلهء يكديگر بيازمايد ! ( 3 ) - مؤمنون / 110 : آيا گمان مىبريد كه شما را بيهوده آفريديم ؟ ( 4 ) - انعام / 28 : و اگر برگردند به همان كارى برگشته‌اند كه نهى شده بودند . ( 5 ) - طه / 134 : اگر پيشتر آنان را به وسيلهء عذاب نابود مىكرديم ، مىگفتند پروردگارا چرا براى ما پيامبرى نفرستادى ؟ ( 6 ) - اسراء / 15 : ما تا پيامبرى را نفرستيم قومى را عذاب نمىكنيم .