شرح كفاية الأصول (ويرايش جديد) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٠.٨٣
السادس : [ وضع المركّبات ]
السادس : [ وضع المركّبات ]
السادس : [ وضع المركّبات ]
لا وجه لتوهم وضع للمركبات غير وضع المفردات ضرورة عدم الحاجة إليه بعد وضعها بموادها فى مثل زيد قائم و ضرب عمرو بكرا شخصيا و بهيئاتها المخصوصة من خصوص إعرابها نوعيا ، و منها خصوص هيئات المركبات الموضوعة لخصوصيات النسب و الإضافات بمزاياها الخاصة من تأكيد و حصر و غيرهما نوعيا بداهة أن وضعها كذلك واف به تمام المقصود منها كما لا يخفى من غير حاجة إلى وضع آخر لها بجملتها ، مع استلزامه الدلالة على المعنى تارة بملاحظة وضع نفسها و أخرى بملاحظة وضع مفرداتها .
و لعل المراد من العبارات الموهمة لذلك هو وضع الهيئات على حدة غير وضع المواد لا وضعها بجملتها علاوة على وضع كلّ منهما .
امر ششم : وضع مركبات
امر ششم از امورى كه در مقدمه كفايه آمده است ، دربارهء وضع مركبات يا جملات تركيبيه است
يك مقدمه : هدف و حكمت وضع ، افادهء مقاصد و انگيزه‌ها به ديگران است ؛ چه اين‌كه حكمت استعمال لفظ در معنا هم تفهيم ما فى الضمير به يكديگر است . طرق و راه‌هاى افاده مرادات و با خبر شدن از ما فى الضمير ديگران دو گونه است :
الف ) راه‌هاى غير معمول و غير متعارف ؛ اين شيوه ، همگانى نيست و مخصوص عده‌اى خاص است ؛ مانند وحى و الهام و برخى از طرق علمى . ما در اين بحث كارى به اينها نداريم .
ب ) راه‌هاى معمول و متعارف ؛ اين شيوه شامل راه‌هاى همگانى مىباشد كه خود به چند قسم ، تقسيم مىشود :
1 . اشاره ؛ 2 . كتابت ؛ 3 . احضار شىء خارجى ؛ « 1 » 4 . اشاره و تلفظ هر دو ؛ « 2 » 5 . تلفظ . مهمترين و عمومىترين راه همين است . خداوند به انسان نعمت بيان و نطق ظاهرى داده است كه با آن مىتواند مرادات خود را به ديگران بفهماند و مرادات ديگران را هم بفهمد .
الفاظ مفيد ، خود دو دسته‌اند : الف ) مفردات ؛ ب ) مركبات .
مفردات بر دو قسم است : 1 . جوامد ؛ 2 . مشتقات .
( 1 ) . گفتنى است اين سه طريق هم محدوديت‌هايى دارند ؛ مثلًا اشاره ، مخصوصِ مشار اليهِ محسوس است . ( 2 ) . اين بحث ، پيش از اين در مبحث اسماء اشاره گذشت .