شرح كفاية الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٥

مقدمهء چهارم اطلاق لفظ بر لفظ

مقدمهء چهارم اطلاق لفظ بر لفظ

مقدمهء چهارم اطلاق لفظ بر لفظ

امر چهارم از امورى كه در مقدمه كتاب بيان مىكنند ، درباره اينست كه :

گاهى لفظى اطلاق مىشود و از آن معنائى اراده مىگردد . نام اين اطلاق استعمال است كه در امر ثالث بحث شد . ولى گاهى لفظى اطلاق مىشود ، و از آن لفظى اراده مىشود و در اين اطلاق اصولا كارى به معنى نداريم . و تمام نظر به خود لفظ يا الفاظ است . ( نظير كليه بحثهاى زبان‌شناسى و دستور زبان و قواعد و ادبيات عرب و . . . كه بدنبال اصطلاح و ترميم ساختار لفظ هستند و با معنا سروكار ندارند . ) و اطلاق لفظ بر لفظ به چهار نحو متصور است :

1 - گاهى لفظى را اطلاق كرده و از آن نوع و كلى آن لفظ اراده مىشود ، بعنوان مثال :

الف ) شما مىگوييد : زيد لفظ است ، منظورتان شخص همين لفظ زيد كه از زبان شما صادرشده نيست ، منظورتان نوع زيد است ، يعنى هر زيدى از هر گوينده‌اى در هر زمانى و مكانى و به هر مناسبتى و در هركجاى كلام ( اول - وسط - آخر - جمله فعليه - جمله اسميه و . . . ) كه باشد و صادر بشود تمام آنها لفظ هستند . ويژگى اين مثال آنست كه : حتى خود اين لفظ زيد را كه شما گفتيد هم شامل است .

ب ) شخصى مىگويد : ضرب ( از باب مثال است شما مىتوانيد بجاى آن بگوئيد : نصر ، منع و . . . ) فعل ماضى است منظور قائل شخص همين ضرب كه از قائل صدور يافته كه نيست ، چون شخص اين ضرب اساسا فعل ماضى نيست بلكه معناى اسمى دارد و مبتدا است و اسمى است كه عنوان مشير به افراد واقع شده است ، منظور نوع ضرب‌ها است .