شرح كفاية الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٥
المبحث الخامس واجب تعبدى و توصلى
المبحث الخامس واجب تعبدى و توصلى
المبحث الخامس واجب تعبدى و توصلى
مبحث پنجم از مباحث باب اوامر ، دربارهء واجبات تعبّدى و توصّلى است . ترديدى نيست كه در شريعت اسلام بلكه هر شريعتى از شرايع سماوى دو دسته تكاليف و واجبات بيان شده است :
1 - واجباتى كه صددرصد رنگ عبادى داشته و صرفا براى خضوع و خشوع و تسليم و انقياد و سائيدن جبين بندگى به خاك و پرستش پروردگار و امتثال فرامين او تشريع و جعل شده‌اند . مثل نماز و . . . نام اين‌ها واجب عبادى يا تعبدى است .
2 - واجباتى كه اصلا رنگ عبادت نداشته و به منظور تقرّب به مولى جعل نگرديده‌اند .
بلكه در نفس انجام آنها [ به هر انگيزه‌اى كه باشد ] حكمت‌ها و مصالحى وجود دارد كه بر اساس آنها واجب گرديده است . مثلا اداء دين ، نفقه زوجه و . . . و نام اين‌ها واجب توصّلى و غير عبادى است .
حال به فقه كه مراجعه مىكنيم نسبت به دسته‌اى از واجبات يقين مىكنيم كه توصلى هستند در اين واجبات طبق يقين عمل مىكنيم . و نسبت به برخى واجبات يقين به تعبّدى بودن پيدا مىكنيم ، باز يقين براى ما حجّت است . انّما الكلام در مواردى است كه عملى در اسلام واجب شده « مثل دفن ميّت و . . . » ولى نمىدانيم آيا اين يك واجب تعبّدى است يا توصّلى ؟ قصد قربت لازم دارد يا خير ؟
در اين رابطه دو مقام از بحث تشكيل مىدهند :
مقام اوّل : مقتضاى قاعده و اصل لفظى يعنى اطلاق صيغهء افعل چيست ؟ آيا اطلاق