عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩٦

سيماى عارفان

در بعضى از سفرها به بزرگى برخوردم كه سيمايش به سيماى عارفان مىماند . با او همراه شده در عرض طريق به دو گفتم : « كَيْفَ الطّريقُ إِلى اللّه » ؟ راه به سوى خدا چگونه است ؟

گفت : « لَوْ عَرَفْتَ اللّهَ لَعَرَفْتَ الطَّريقَ » . اگر او را يافته بودى راه به سوى او را نيز آگاه مىشدى .

پس گفت : اى مرد سالك ! بگذار و دور كن از خود خلاف و اختلاف را .

گفتم : علما را چگونه خلاف و اختلافى خواهد بود ؟ چه آن‌ها مؤيّد از جانب حقّند .

گفت : چنين است كه مىگويى الّا فى التجريد التوحيد .

به دو گفتم : معناى اين جمله چيست ؟

گفت : « فِقْدانُ رُؤْيَةِ ما سواهُ لِوِجْدانه » . با بودن او غير را نديدن .

كه منظور از اين جمله نفى هر معبود باطل و مقيّد بودن به طاعت و عبادت حق است .

به دو گفتم : « هَلْ يَكُونُ الْعارِفُ مَسْروراً » ؟ آيا عارف را خوشحالى هست ؟

جواب داد : عارف را با اتّصال به خدا اندوه هست ؟

گفتم : « أَلَيْسَ مَنْ عَرَفَ اللّهَ طالَ هَمُّهُ » ؟ نه اين است كه هركس او را شناخت دچار اندوه هميشگى مىگردد ؟

گفت : « مَنْ عَرَفَ زالَ هَمُّهُ » . هركس او را شناخت اندوهش براى هميشه بر طرف مىشود كه اهل معرفت را [ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ ] « 1 » .

گفتم : « هَلْ تُغَيِّرُ الدُّنْيا قُلُوبَ الْعارِفينَ » ؟ آيا دنيا دل‌هاى عارفان را تغيير و تحوّل مىدهد ؟

( 1 ) - بقره ( 2 ) : 262 .