عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٤٥

علل ترس از مرگ

از درد مناليد كه مردان ره دوست * با درد بسازند و نخواهند دوا را « 1 »

سوم : وحشت از اين كه مرگ سبب نقصان و علت بطلان خط حركت به سوى كمال است .

اين گونه ترس هم ناشى از جهل به حقيقت موت و واقعيت وجودى انسان است ، كسى كه به شناخت حقيقت موت و شناخت واقعيت انسان ، آراسته شده ، مىداند كه مرگ متمّم انسان و مكمّل آثار مثبت اوست ، تا جايى كه عدّه‌اى از عاشقان دوست ، در تعريف انسان موت را جزو حدّ منطقى انسان گرفته و گفته‌اند :

« الانسان حىّ ناطق مائت » « 2 » و حدّ شىء از علل كمال انسان است نه نقص و پستى ، مگر در زيارت سرور آزادگان و سالار شهيدان نمىخوانيد :

أَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ أَقَمْتَ الصَّلاةَ وَآتَيْتَ الزَّكاةَ وَأَمَرْتَ بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَيْتَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأَطَعْتَ اللّهَ حَتّى أَتاكَ اليَقينَ « 3 » .

گواهى مىدهم كه تو بپاداشتى نماز را و زكات دادى و امر به معروف كردى و نهى از منكر نمودى و خدا را اطاعت كردى تااين كه مرگ تو را در رسيد .

مگر نداى عاشقانه امام عارفان را از زاويه محراب عبادت ، به هنگام فرا رسيدن مرگ نشنيدى كه با تمام شوق گفت :

فُزت وربّ الكعبة « 4 »

. مگر نمىدانى حضرت علىاكبر در برابر شنيدن خبر شهادتش از پدر مهربانش عرضه داشت : ما را باكى از موت نيست « 5 » ؟

( 1 ) - وحدت . ( 2 ) - انسان حيات و نطق و مرگ دارد ، جامع السعادات : 1 / 197 . ( 3 ) - بحار الأنوار : 98 / 359 ، باب 31 ؛ مفاتيح الجنان : 805 ؛ مصباح الكفعمى : 501 ، دعاى عرفه . ( 4 ) - قسم به خداى كعبه ! رستگار شدم ، بحار الأنوار : 41 / 2 ، باب 99 ، حديث 4 ؛ اعلام الورى : 86 ، باب 4 . ( 5 ) - « لانُبالى بالْمَوْت » بحار الأنوار : 44 / 367 ، باب 37 ؛ اللهوف : 70 .