عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٢٣

4 - نفس عاقله يا ملهمه

اين مرحلهء چهارم از آنجا كه برزخى است در ميان سه مرحلهء اول و سه مرحلهء بعد ، از اين رو به موجب قانون تكامل و برزخيّت داراى اشكال و صور و قواى هر دو طرف بالا و پايين مىباشد .

در اين مرحله قواى سفلى و حيوانى آخرين درجات قوّت و زور خود را به كار خواهند برد تا موقعيّت خود را نگاهدارى كنند و از اين حيث هم در دل سالك كه مشغول تزكيهء نفس مىباشد ، عصيان‌ها و انقلاب‌ها و طوفان‌هاى بسيار قوى و بلكه خونى سر مىزند ، ولى بالاخره قواى پست و فرودين حيوانى و آمال و هوس‌هاى خود پرستانهء نفسانى ، مغلوب انوار قاهرهء قواى علوى معنوى گشته ، ظلمت جهالت و غفلت مغلوب نور معرفت و فضيلت خواهد شد .

چون اين حقيقت در دل عارف ظهور كرد ، با نور الهام و سكوت و آرامش ، مشام جان او از فيض آسايش درونى و استراحت وجدانى كه نتيجهء پيروزى بر نفس حيوانى است برخوردار خواهد گشت و لذّت غلبهء بر نفس را خواهد چشيد .

انسان سالك در اين مرحلهء از تزكيهء نفس ، كم‌كم شروع مىكند به چيدن ميوهء شيرين زحمت‌ها و كوشش‌ها و ناكامىها و رياضت‌ها و مقاومت‌ها كه با متانت و توكّل و ايمان تحمّل نموده است .

[ وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا ] « 1 » .

و كسانى كه براى [ به دست آوردن خشنودى ] ما [ با جان و مال ] كوشيدند ، بىترديد آنان را به راه‌هاى خود [ راه رشد ، سعادت ، كمال ، كرامت ، بهشت و مقام قرب ] راهنمايى مىكنيم .

از اين تاريخ عملًا وارد مراحل بالاتر گشته ، واقعيّت آن همه حقايق را كه دربارهء

( 1 ) - عنكبوت ( 29 ) : 69 .