شرح مكاسب (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥١٨
( 4 ) ( مسئله چهارم - تصوير )
جعفر از برادر بزرگوارش عبد صالح جناب موسى بن جعفر ( ع ) نقل شده است :
على بن جعفر مىگويد : از امام ( ع ) در مورد تماثيل چنين پرسيدم : آيا لعب و بازى و سرگرمى با آنها صلاح است ؟ حضرت فرمودند : لا ، يعنى صلاح نيست . « 1 »
از اين روايت هم حرمت ابقاء صور را استنباط كرده‌اند .
دليل ششم : روايتى كه در تفسير آيهء شريفهء « يَعْمَلُونَ لَهُ ما يَشاءُ مِنْ مَحارِيبَ وَ تَماثِيلَ » وارد شده مبنى بر اينكه : و الله ما هى تماثيل الرجال و النساء . . . « 2 »
بيان ذلك : گويا براى سائل شبهه‌اى پيش آمده كه اگر تماثيل از ديدگاه شارع مقدس اشكال دارد پس چرا مورد مشيّت سليمان بوده‌اند ؟ و آيهء شريفه چه مىگويد ؟ و آيا تعلّق مشيّت به اين امور با منصب نبوّت سازگار است ؟
امام ( ع ) در جواب از اين شبهه به شدّت اين مطلب را انكار كرده و فرمودند : سوگند به خداوند آنچه متعلّق مشيّت بوده تماثيل شجر و امثال آن بوده [ كه جايز است ] نه رجال و نساء و در يك كلام حيوانات [ كه حرام است ] .
كيفيت استدلال : اينكه امام ( ع ) تعلّق مشيّت سليمان را به تماثيل انكار كردند ، انكار به عمل و صنعت آنها برنمىگردد تا منظور اين باشد كه صنعت آنها با منصب نبوت نمىسازد و حرام است و در نتيجه روايت از ما نحن فيه [ بحث اقتناء ] اجنبى است ، بلكه به خود آن معمول و مصنوع برمىگردد ، يعنى خود صور و وجود خارجى مجسمه‌ها و عكسهاى حيوانات مورد مشيّت نبوده سليمان اينها را نخواسته بود .
و دليل اين مطلب ظاهر الآيه است . [ بقول مرحوم شهيدى در حاشيه ص 43 : لعل وجه الظهور انّ الضمير المحذوف المنصوب على المفعولية لشاء راجع
( 1 ) قرب الاسناد ص 295 ، حديث 1165 ، وسائل الشيعه ج 12 ص 221 باب 94 حديث 10 ( 2 ) وسائل الشيعه ج 3 ص 561 باب 3 حديث 4 و 6