شرح مكاسب (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥١٤
( 4 ) ( مسئله چهارم - تصوير )
صور [ تماثيل غير مجسّمه ] شطرنج ، نرد و جميع انواع قمار [ آلات قمار منظور است ] حتى بازى كودكان با گردو ، تمامى اينها ساختنش حرام ، تجارت با اين اشياء حرام ، دخل و تصرف در آنها حرام ، تكسّب با آنها و امرارمعاش از اين طريق نيز محظور و ممنوع است . « 1 »
و از قبيل مرحوم ابن ادريس در سرائر كه ظاهر عبارتش مثل عبارت شيخ طوسى است . « 2 »
قوله : و يمكن : مرحوم شيخ اعظم مىفرمايند : براى قول به حرمت اقتناء صور مىتوان به نه وجه استدلال كرد ، و قائل به حرمت ، از اين وجوه مىتواند استفاده كند .
دليل اوّل : ببينيم وقتى شرع مقدس كارى را تحريم مىكند و مثلا مىفرمايد :
صليبسازى و صنمسازى و . . . حرام مىباشد ، متفاهم عرفى چيست ؟ متفاهم اينست كه : وجود فلان معمول يعنى صليب و صنم و . . . مبغوض شارع است و اصل بودن فلان شيئى را نمىخواهد چه وجود ابتدائى آن را كه حين ساختن بوجود مىآيد و چه وجود استدامهاى آن را كه با ابقاء محقق مىشود [ و بلكه اگر يك لحظه نمىخواهد ريخت آن را ببيند پس بطريق اولى دوام آن مطلوبش نيست پس ملازمه است ميان حرمت ايجاد و حرمت وجود . ]
دليل دوّم : صحيحهء محمد بن مسلّم : سائل از حضرت راجع به تماثيل شجر و شمس و قمر پرسيد ، حضرت فرمودند : لا بأس ما لم يكن حيوانا ، كه مفهومش اين بود : فاذا كان حيوانا ففيه بأس . « 3 »
كيفيت استدلال : در اين سؤال سه احتمال وجود دارد :
( 1 ) نهاية ص 363 ( 2 ) سرائر ج 2 ص 215 ( 3 ) قبلا آدرس ذكر شد .