شرح مكاسب (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٥

[ 4 - ] خريد و فروش روغن نجس

النجسة لا المتنجّسة .

دسته دوّم : اخبار پراكنده‌اى است كه وقتى به مايعات متنجسه و ملاقيه با نجس مىرسد امر به اهراق مىكند و مىفرمايد : آنها را طرح كنيد و دور بريزيد ، و اگر شيئى متنجّس مايع نبوده بلكه جامد است مىفرمايد : اطراف شيئى نجس را بكنيد و همان مقدار را دور بريزيد .

پاره‌اى از اين اخبار در صدر مسئلهء دهن متنجّس بيان شد [ چهار روايت بود ] پاره‌اى ديگر هم متفرق و پراكنده و هركدام در موردى است .

مثلا بعض روايات در مورد آبگوشت نجس است كه امر به دور ريختن دارد . « 1 »

و برخى در مورد آب متنجس است كه مىفرمايد : دور بريز و تيمم كن .

و برخى در مورد انائين مشتبهين است كه مىفرمايد : هردو را دور ريخته و تيمم كن و . . .

كيفيت استدلال :

اين روايات مىگويد : اگر چيزى متنجّس شد ديگر به كلى بايد آن را دور ريخته و از هرگونه انتفاعى از آن چشم‌پوشى كنيم ، يعنى هرنوع استعمالى حرام است . و هو المطلوب كه الاصل حرمة الانتفاع بالمتنجس الّا ما خرج بالدليل .

مرحوم شيخ در جواب مىفرمايد : اينكه روايات فوق امر به اهراق بقول مطلق كرده [ از سه حال خارج نيست ] :

1 - يا اينست كه شيئى متنجس غير از اكل و شرب اصلا منفعت حلال ندارد مثل آبگوشت مثلا كه البته بايد دور ريخت ولى از ما نحن فيه اجنبى است .

2 - يا اينست كه منفعت حلال دارد ولى نادر است ، مثل آب قليل نجس كه عند الضروره شرب دارد و منفعت قليل ملاك ماليّت نيست باز بايد دور ريخت

( 1 ) وسائل الشيعه ، ج 16 ص 376 ، باب 44 ، من ابواب الاطعمة المحرمة ، و باب 43 .