شرح مكاسب (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢١

[ 4 - ] خريد و فروش روغن نجس

بايد اين روغن نجس را دور ريخت [ اين عدّه افراط كرده و حتى استصباح را تجويز نكرده‌اند . ]

سپس فرموده : ابو حنيفه [ امام مذهب حنفيّه ] مىگويد : از چنين روغنى هم در جهت استصباح مىتوان استفاده كرد و هم خريد و فروش آن جايز است .

سپس فرموده : ابن داود [ يكى از فقهاء عامّه ] مىگويد : اگر مايعى كه متنجس شده ، روغن حيوانى باشد انتفاع از آن به‌هيچ‌وجه جايز نيست [ كلمهء به حال يا مراد اينست كه نه اكل و نه استصباح و . . . و يا مراد اينست كه نه در حال اختيار و نه حال ضرورت ، ولى اوّلى اظهر است . ] و اگر از ساير روغنها باشد [ روغن زيتون و . . . ] با افتادن موش درون آن و مردنش در ميان آن ، اين روغن نجس نشده و اكل و شربش حرام نمىشود بلكه هم پاك است و هم حلال ، بدليل اينكه خبر و روايتى كه دالّ بر حرمت و نجاست باشد فقط در رابطه با روغن حيوانى وارد شده و در رابطه با ساير روغنها نصى نرسيده پس قائل به جواز اكل و شرب و طهارت آنها مىشويم [ شگفتا ! شما كه به اندك مناسبتى موضوعى را به ديگرى قياس مىكنيد چگونه اينجا به مورد نصّ اكتفا كرده و هرگز تعدى نكرده‌ايد ؟ ! مگر اينكه ابن داود از آن دسته‌اى باشد كه به‌شدّت با قياس مخالف بوده و تنها به نصوص جمود دارند . ]

در پايان جناب شيخ فرموده : ما كه گفتيم : استصباح جايز ولى اكل و ساير انتفاعات ممنوع ، دليلمان عبارتست از :

1 - اجماع فرقهء حقّهء اماميه .

2 - اخبار و روايات اين طائفه . [ پس از اين بيان هم استظهار مىشود كه :

الاصل منع الانتفاع بالمتنجّس الّا ما خرج بالدليل . ]

ز : ابن ادريس حلّى ره در كتاب سرائر « 1 » در ارتباط با حكم روغن متنجّس

( 1 ) السرائر ج 3 ص 121 - 122