رسائل حجابيه (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٢
ديدگاه‌هاى مؤلف
محمد حسن نويسندهء رسالهء حجابيه ، برادر محمد صالح بوده و شيخ آقابزرگ شرح حال كوتاهى براى وى ياد كرده مىنويسد : وى از علماى معاصر و ساكن اروميه است و من برخى از اشعار او را نزد محمد على اردوبادى ديدم كه نشان از تبحّر ادبى دارد . وى وعده كرده است كه شرح حال دو برادر او شيخ على و محمد صالح و پدرش فضل الله را در سر جاى خود بياورد . « 1 » آقابزرگ هيچ اطلاعى از تاريخ تولد و وفات وى به دست نداده است .
دربارهء تأليفات وى ، يادداشتى در انتهاى رسالهء حجاب پردهء دوشيزگان آمده و از كتاب‌هاى او ذيل تحت عنوان « كتبى كه از مصنّف اين مجموعه آماده طبع شده » اين‌چنين ياد شده است :
حقايق اسلام كتابى است اصلاحى تاريخى ، فلسفى .
خضوع طبيعت ، كتابى است متقن در اثبات صانع مشحون به براهين فلاسفهء اروپا
ترجمهء فصول العقايد خواجه طوسى قدّس سره .
ترجمهء تمدن الحديث تأليف شارل . . . « 2 »
پارلمان ، تاريخ طلوع دستور « 3 » در عالم و مزايايش در ملت حاضرهء ما
يك بام و چند هوا كتابى است اجتماعى در چند مقاله خاتمه مىپذيرد .
رسالهء ديگر وى در موضوع حجاب با عنوان حجاب ، پردهء دوشيزگان است كه به سال 1343 ق / 1304 ش در تهران توسط كتابخانهء شرق در 28 صفحه به چاپ رسيده
است .
ديدگاه‌هاى مؤلف
ديدگاه‌هاى مؤلف
مؤلف بحث خود را با آموزش و تربيت زنان آغاز كرده و اين آغاز ، از آن روست كه به سرعت ، عقيدهء خود را داير بر لزوم آموزش زنان و مادران نشان دهد . دو مطلب از اين مقدمه به دست مىآيد : « اوّل آن‌كه نخستين كنگرهء تربيت هر مولودى دامان مادر است ؛ دوم آن‌كه مادر تربيت شده مىتواند تربيت كند . » همهء اين مقدمه ، براى پاسخ دادن به اين پرسش است كه « آيا قيام به اين فرائض ، با حجاب و پرده‌پوشى دوشيزگان منافى است ؟ آيا نمىشود با پرده‌پوشى و عفّت مفروشى با مدرسه و معارف و ملكات فاضله آشنا شد ؟ »
بدين ترتيب وى وارد بحث از حجاب شده و اشاره به آن دارد كه مسألهء حجاب « سالهاست كه مورد بحث و كشمكش مردمان فرزانهء شرق » شده و عده‌اى از آنان بر اين
( 1 ) . نقباء البشر ، ج 1 ، ص 426 ش 845 ( 2 ) . به دليل مهر كتابخانه بر روى نسخه ، قابل خواندن نبود . ( 3 ) . به معناى قانون اساسى .