شرح رسائل (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩

( مقدّمه )

ولى متعلق اين تكليف براى ما مشكوك است كه آيا اين امر است يا آن امر ؟

قسم اوّل مجراى اصالة البراءة است و قسم دوّم مجراى اصالة الاحتياط است .

اشكال اين بيان : طبق اين بيان هركجا احتياط ممكن نباشد مجراى اصالة التخيير است چه شك در اصل تكليف باشد و يا شك در مكلف به درحالىكه در موارد زيادى احتياط ممكن نيست ولى مع‌ذلك مجراى اصل تخيير هم نيست بلكه جاى اصل برائت است از قبيل مثالهاى ذيل :

الف : دوران امر بين الوجوب و الحرمة و الاباحه .

ب : دوران امر بين الوجوب و الحرمة و الاستحباب .

ج : دوران امر بين الوجوب و الحرمة و الكراهة .

د : دوران امر بين الوجوب و الحرمة و الاباحة و الاستحباب .

ه : و . . .

بيان دوّم : گاهى در باب شك حالت سابقه ملاحظه مىشود در اينجا استصحاب جارى مىشود و گاهى حالت سابقه ملاحظه نمىشود در اين فرض هم گاهى شك در اصل تكليف كه مجراى اصالة البراءة است و گاهى شك در مكلف به است با علم اجمالى به جنس الالزام و يا نوع الزام در اين فرض هم گاهى احتياط ممكن نيست مثل دوران ميان وجوب و حرمت دفن ميت كافر چنين موردى مجراى اصالة التخيير است و گاهى احتياط ممكن است مثل دوران ميان وجوب ظهر و جمعه ، قصر و اتمام و . . . اينجا مجراى اصالة الاحتياط است .

اين بود اجمالى از داستان مجارى اصول عمليه و امّا تفصيلات مسئله و اقوال مختلفه در هر اصلى در مقصد سوم كتاب خواهد آمد ان‌شاءالله تعالى .

در خاتمهء اين مقدّمه مىگوئيم : مباحث اين كتاب در سه مقصد و يك خاتمه خلاصه مىشود :