شرح رسائل (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٢

( تنبيه دوّم )

اصالة الاحتياط ، اصالة التخيير ، اصالة الطهارة ، اصالة الحليه و اصالة عدم التذكية و . . .

4 - از راه دليل عقلى ظنى ، مانند : قياس و استحسان و مصالح مرسله بر مبناى عامّه ،

5 - از راه بناء قطعيهء عقلائيّه كه از سوى شرع مقدس ردع نشده باشد .

6 - از راه حكم عقل قطعى بديهى ، مانند ضروريات دين و مذهب .

7 - از راه حكم عقل قطعى فطرى ، مانند حسن عدل و انقياد و قبح ظلم و تجرى و . . .

8 - از راه حكم عقل قطعى نظرى و استدلالى يعنى با استدلالات عقليه و چيدن صغرى و كبراى عقلى حكم شرعى را استخراج كنيم ،

مورد بحث و گفتگو در اين تنبيه همين طريق هشتم است و طرف بحث ما هم عبارتند از اصوليين و اخباريين :

امّا اصوليين مىگويند : در قطع طريقى هيچ امتيازى ميان اسباب و عوامل قطع وجود ندارد بلكه قطع از هر راهى كه حاصل شود [ چه از راه آيات و روايات و چه از راه مقدمات عقليّه بديهيّه و چه از راه حكم عقل نظرى ، چه از طرق متعارف و يا غير متعارف ] طريق بسوى واقع است و واقع را صددرصد براى مكلّف منكشف مىكند و پس از آمدن قطع هيچ حالت منتظره‌اى نيست بلكه بر قاطع به حكم عقل متابعت از اين قطع واجب و لازم است به حكم همان بيانى كه در آغاز مقصد اوّل كتاب گذشت و اعاده نمىشود چنان كه عمر گذشته قابل اعاده نيست .

و امّا اخباريّين مىگويند : بايد تفصيل داد ميان طرق گوناگون قطع به اين صورت كه : قطعى كه از راه آيات و روايات حاصل شود ارزشمند بوده